Juf Mirjam

Een nieuwe look-and-feel

2011-11-16T21:45:00.000+01:00

Het werd tijd. Een nieuwe look-and-feel van mijn website. Een website voor leerkrachten op de basisschool. Maar ook voor ouders die kinderen op de basisschool hebben. Voorheen was Juf Mirjam een website die alleen over het onderwerp ADHD op school ging, ondertussen is ook Pesten op School en binnenkort Social Media Op School een onderwerp die op deze website behandeld gaat worden.

In de toekomst wil ik hier allerlei informatie plaatsen; interessante informatie, presentaties voor het digibord, trends, etc. Altijd gerelateerd aan school en de leerkracht.

Heel veel plezier met deze website,
Juf Mirjam Blanken

Boek "Omgaan met ADHD op school"

2011-11-16T14:31:00.001+01:00

Lees informatie over dit unieke boek over ADHD. Normale prijs is 12 euro (zie ADHD boek, via onderstaande actie kun je dit e-boek bestellen voor 8 euro.

Opgelet:
Eindelijk een boek over ADHD voor de leerkracht...en natuurlijk voor de ouders

ADHD op de basisschool is tot nu toe een
structureel onderschat probleem.
Als leerkracht en ouder kunt u hier iets aan doen...

Eindelijk een boek waarmee een ADHD-kind samen
met de ouders en leerkracht iets aan heeft!

	Wat is ADHD? Gedragskenmerken, geschiedenis en oorzaken
	Signalering en diagnostiek Hoe doe je dit?
	Rol leerkracht Leerkrachtgedrag en leeromgeving
	In de klas Straffen, belonen, methodes en leermiddelen
	Zorg op school School en thuis, handelingsplan

Datum: Van: M. BlankenPlaats: Utrecht

Beste leraar, ouder of student,

ADHD is al jaren een hot item. Ritalin-gebruik is zelfs verdubbeld de laatste 5 jaar. Toch is er weinig praktische informatie te vinden.

Ben je een ouder van een ADHD-kind? Of ben je leerkracht met ADHD-kinderen in de klas?

Dan weet je hoe lastig is om de leerprestaties te verbeteren van een kind met ADHD.

Met een goed handelingsplan en afspraken tussen ouders en leerkrachten lukt dit wel. Met dit boek leer je alle facetten van ADHD en hoe hiermee om te gaan als leerkracht en/of ouder.

Ook directeuren, intern begeleiders en schoolbegeleiders zijn gebaat met deze informatie.

Vergroot je kennis en maak een handelingsplan

Natuurlijk geldt deze informatie ook voor kinderen met ADD.

Een leerkracht is essentieel voor het welslagen van dit handelingsplan

Leer meer over comorbiditeiten

Of als student PABO lees je alles wat je nodig hebt over AD(H)D

Naar schatting heeft circa 4% van deleerlingen in het reguliere basisonderwijs ADHD

Een praktisch boek

over...

Omgaan met ADHD op school

Een boek dat elk detail bespreekt dat je nodig hebt

Een praktisch boek

Voor leerkracht en ouder

Klaar om een exemplaar te bestellen? Klik hier

Wat staat er in het boek"Omgaan met ADHD op school"?

	Algemene informatie — Wat is ADHD, de geschiedenis van ADHD, gedragskenmerken en oorzaken. ADHD op school.
	Signalering en diagnostiek — Hoe wordt ADHD gediagnosticeerd, DSM-IV, comorbiditeit, wat te doen na de signalering, wat te doen na de diagnose?
	Rol van de leerkracht — Leerkrachtgedrag, creeer een goede onderwijsleeromgeving
	In de klas De omgang met het kind, belonen en straffen, hulp bij de taakaanpak, aanbieden van de leerstof, maak een week en dagprogramma, rol van de ouders, hulpmiddelen

Koop nu een boek waarin alles op een begrijpelijke manier wordt uitgelegd.

Dit boek bevat 66 pagina’s met waardevolle informatie die u direct kunt toepassen. Als leerkracht of samen met de leerkracht van uw kind.

Ik wil graag dit E-boek nu ontvangen.

Ontvang 4 euro korting omdat u via jufmirjam.nl op deze aanbieding bent gekomen.

Normaal betaalt u 12 euro, nu voor 8 euro.

Klik hier om 'Omgaan met ADHD op school' te bestellen en direct te ontvangen

Lessuggesties Digitaal Pesten

2011-11-16T13:49:00.001+01:00

Op deze pagina vindt u suggesties voor lessen met betrekking tot veilig internetten en digitaal pesten.

MSN-etiquette op zelf ontworpen muismat

Doelgroep
Groep 8

Benodigheden
per groep van 4 een groot vel papier
bij elk vel een dikke stift

Toelichting
Uitgangspunt voor deze les is dat er in de voorafgaande les(sen) al aandacht is besteed aan de voor- en nadelen van e-mail, Internet, chatten en MSN-en.

In deze les komen de leerlingen zelf tot een lijst van 5 afspraken over do’s en don’ts op MSN, de MSN-etiquette. Belangrijk is dat de afspraken niet van bovenaf/buitenaf worden opgelegd maar dat de leerlingen gezamenlijk tot deze afspraken komen. Dit gebeurt met behulp van de ‘placemat’.

Thuis of in een tweede les ontwerpen de leerlingen vervolgens een muismat waarop deze regels worden afgebeeld. Wij hebben er een soort verkiezing van gemaakt. Het mooiste ontwerp per klas (wij hebben er 10) gaat naar de finale, een jury kiest daaruit het beste ontwerp en dit wordt uitgevoerd en aan alle 1e klas leerlingen uitgedeeld. Het is ook mogelijk om een inlegmuismat aan te schaffen (deze zijn zelfs goedkoper) en de leerlingen hun eigen ontwerp daar in te laten doen.

De les
Voorbereiding: maak groepjes van 4 en geef elk groepje een groot vel papier en een stift. In het midden van het vel papier tekenen ze een groot vierkant (waarin ruimte genoeg voor 5 afspraken die als ze op het bord hangen goed leesbaar zijn). Vanuit elke hoek van het vierkant wordt een lijn getrokken naar de hoek van het papier zodat elke leerling een eigen vak heeft.

Stap 1: Geef de leerlingen de opdracht om in hun eigen vak (het middenvak blijft nog leeg) van de placemat�5 afspraken op te schrijven over wat je wel en niet moet doen als je wilt MSN-en. Geef daarbij aan dat het niet gaat om de praktische en technische zaken maar om ‘fatsoensregels’ of ‘etiquette’ (zelf heb ik de link gelegd met maaltijdetiquette, zijnde ongeschreven regels maar wel zo netjes). Belangrijk is dat ze tijdens deze stap voor zichzelf werken en niet met elkaar overleggen.

Stap 2: Geef elk groepje nu de opdracht om uit de afspraken die zij hebben opgeschreven te komen tot 5 afspraken waarvan zij vinden dat deze in het middenvak moeten komen. Laat ze eerst overleggen en daarna pas opschrijven. Zorg dat ze zo groot schrijven dat het leesbaar is als het op het bord hangt.

Stap 3: Laat alle placemats op het bord hangen en kom dmv discussie met de klas tot 5 afspraken die zij het belangrijkst vinden. Enige sturing kan daarbij van pas komen, maar laat zoveel mogelijk uit de leerlingen zelf komen.

Stap 4: Geef als huiswerk op dat ze een muismat-ontwerp maken waarop deze afspraken zijn afgebeeld. Een deel van de volgende les kan dan worden besteed aan het kiezen van het ontwerp dat doorgaat naar de finale en/of aan het uitwerken van de muismat ‘in het net’ (als ieder zijn eigen ontwerp houdt).

Tip
Gebruik consequent het woord ‘afspraken’ of ‘etiquette’. Ze hebben de afspraken immers zelf gemaakt en dan zijn het geen regels. Informeer zo nu en dan of ze zich nog aan de door henzelf gemaakte afspraken houden.

Raad de onbekende op MSN Messenger

Doelgroep
Groepen 6, 7 en 8

Benodigdheden
Twee computers met Internet-verbinding in verschillende klaslokalen
MSN Messenger geïnstalleerd op beide computers. Vraag uw ICT-coördinator dit te doen.

Toelichting
Meer dan negentig procent van de kinderen maakt gebruik van MSN Messenger, een gratis programmaatje dat een chatbox op je computer zet, waar alleen mensen komen die jij toelaat.

De meerderheid van kinderen en jongeren kletst voornamelijk met vrienden en bekenden, blijkt uit onderzoek. Maar voor sommigen is het leuk om nieuwe Internetvrienden aan MSN toe te voegen.
Degene die je op Internet ontmoet, is niet altijd de persoon die hij of zij zegt te zijn. Het is erg gemakkelijk om jezelf als zestien voor te doen, terwijl je in werkelijkheid misschien 28 bent. Niemand ziet je namelijk - tenzij je erop staat dat de ander zichzelf via de webcam openbaart.
Deze lessuggestie leert kinderen inzien dat ze kritisch moeten zijn over de identiteit van onbekenden op Internet.

De les
Vertel de kinderen dat de les gaat over chatten met onbekenden. Vertel de kinderen dat u een leuke jongen hebt ontmoet op Internet. Hij zegt dat zijn naam Tim is en dat hij veertien jaar is. Tim woont in de buurt en is bereid om af te spreken.

Een van de leerlingen gaat via MSN het gesprek aan met Tim, geholpen door de rest van de groep. Iedereen bedenkt vragen.

Vragen zouden kunnen zijn:

Wat zijn je hobby's?

Waar woon je?

Zit je op een sport? Zo ja, in welk team zit je?

Als de leerlingen denken genoeg te weten, volgt de 'afspraak'.
Uit het andere lokaal, komt een leerkracht aangelopen die zichzelf bekend maakt als - Tim van veertien.

Vervolg van de les
De oefening is nog niet afgelopen. Via MSN worden gesprekken gevoerd met twee andere personen. De kinderen spreken af nadat ze raden: is deze persoon echt of niet echt?

Laat de leerlingen opnieuw vragen bedenken. Als het goed is zijn de vragen nu heel gericht. Als de onbekende zegt vijftien te zijn en van voetbal te houden en hij kent Ronald Koeman niet, dan valt de onbekende door de mand.
Een vraag zou kunnen zijn:

Wat is je favoriete plaat in de top 40? (als de onbekende het antwoord schuldig moet blijven, is dat verdacht)

Praktische tips
De school moet het programma MSN Messenger toelaten. Als het programma aanwezig is, kunt u inloggen met uw eigen gebruikersnaam en wachtwoord. Uw eigen MSN heeft de voorkeur omdat u Tim en de anderen dan al kunt toevoegen aan uw MSN-contactenlijst.
Kleed de volwassenen als afschuwelijke monsters. Zet ze een pruik op, maak hun tanden zwart, doe ze een oude jas aan. Dat geeft de les een nog speelser karakter.

Pesten of plagen?

Doelgroep
Groepen 7 en 8

Inleiding
Pesten via het Internet is doorgaans veel harder dan pesten in het gewone leven, omdat de daders gemakkelijk anoniem kunnen blijven. Een voorbeeld daarvan is het publiceren van de naam en het telefoonnummer van een klasgenootje op een erotische website, met de boodschap ‘bel deze dame voor een afspraak’.

Ook via e-mail kan er anoniem gepest worden. Op school kunnen kinderen bijvoorbeeld e-mails versturen zonder dat iemand weet wie de afzender is. Daarnaast is het mogelijk om berichten te verzenden met een valse naam als afzender.

Plagen is een geintje. Bij plagen is het niet de bedoeling om iemand pijn te doen of te kwetsen. Plagen kan zelfs best leuk zijn. Pesten is gemeen en bedoeld om iemand pijn te doen, te kwetsen en te laten voelen dat hij of zij waardeloos is. Iemand negeren kan ook een vorm van pesten zijn.

In deze les bespreekt u met de leerlingen het verschil tussen pesten en plagen via Internet. U legt de leerlingen een paar situaties voor met de vraag: is dit pesten of plagen?

De les

Situatie 1
Rob van 14 stuurt zijn klasgenoot Douwe een MSN-virus waardoor zijn MSN-naam verandert in: "Ik ben een vuile homo en daar ben ik blij mee".

Pesten of plagen?

Situatie 2
Lieke stuurt een mail naar de hele klas waarin ze zegt dat Sandra grote oren heeft. Sandra zelf krijgt de mail niet.

Pesten of plagen?

Situatie 3
Jasper en Tibbe sturen vlak voor Oud en Nieuw een foto van verbrande vingers naar de hele klas met de boodschap: dat je maar veel vingers mag verliezen. Ze sturen het mailtje anoniem, niemand weet dat zij het mailtje sturen. Jasper en Tibbe noemen het 'een geintje'. "Als we straks vertellen dat wij het waren, lacht iedereen erom", zeggen ze.

Pesten of plagen?

Situatie 4

Bart (11) mailt zijn vriend Wynzen: "Hé gek hoofd, morgen gaan we een milkshake scoren. Als je niet meegaat, vertel ik je moeder dat je verliefd bent."

Pesten of plagen?

Maak een veilig profiel op Internet

Doelgroep:
Groepen 6, 7 en 8

Benodigdheden:
Pen en papier
Een computer met Internet-verbinding

Toelichting

Vanaf 9 jaar worden kinderen steeds socialer: hun behoefte om voortdurend in contact te zijn met leeftijdsgenoten groeit. Grote kans dat ze belangstelling krijgen voor interactie via het Internet. Kans is ook groot dat ze een profiel maken en dat op Internet zetten. Op sites als CU2 maar ook op Kindertent (mikkend op een jonge doelgroep) worden kinderen de gekste vragen gesteld, die uitnodigen tot een openhartigheid die meestal niet verstandig is.

Met deze les leert u de leerlingen na te denken over wat ze wel en wat ze niet op Internet zetten of uiten in het contact met vreemden online.

Spreek eerst af dat de kinderen zo min mogelijk persoonlijke informatie verstrekken. Als ze hun naam prijsgeven op Internet, telefoonnummer of zelfs hun e-mail adres, dan zijn ze makkelijk vindbaar in het echte leven. Dat kan vervelend of zelfs gevaarlijk zijn, als iemand kwaad wil.

Onder persoonlijke gegevens verstaan we:

je eigen naam (beter is 't om een schuilnaam te nemen);
de namen van familieleden, vrienden, etc.;
telefoonnummers (vast en mobiel);
huisadres;
de naam van de school;
je e-mail adres;
het soort werk dat de ouders doen;
creditcard-info;
foto's;
wachtwoorden.

De les

Laat de kinderen de volgende vragen beantwoorden. Zeg daarbij dat ze niet verplicht zijn de vragen te beantwoorden. Als ze niet willen antwoorden vullen ze 'xxx' in.

Hoe oud ben je? (voor de leerkracht: leeftijd mag, maar iets jonger of ouder is ook goed)
Wat is je favoriete zanger?
Wat is je favoriete zangeres?
Wat is je favoriete sport?
Wat heb je onder je bed liggen?
Wat is het beroep van je vader? (gewenste antwoord: xxx, niets invullen dus)
Wat is je naam? (gewenste antwoord: alleen een voornaam, liever een bijnaam, niet de echte naam)
Wat is je allergrootste blunder?
Stomste beroep?
Wat is je telefoonnummer? (antwoorden verboden)
Waar kun je heel hard om lachen?
Wat is je leukste televisieprogramma?
Televisie of Internet?
Wat is je e-mail adres? (liever niet noemen)

De leerlingen dienen aan te geven of een vraag te persoonlijk is of niet.

Klassikaal kan ook
U kunt deze oefening klassikaal doen, door elke vraag met de hele groep te bespreken. De vraag is telkens: beantwoorden we deze vraag, ja of nee? De oefening kunt u ook individueel laten doen, door de kinderen de lijst vragen te laten beantwoorden en bij u in te leveren.

Waarden en normen op Internet

Doelgroep
Groepen 5, 6, 7 en 8

Benodigdheden
Stapeltjes post it-papiertjes: gele plakkertjes
Vier grote witte vellen papier

Toelichting

Scholen doen er goed aan om gedragsregels op te stellen voor het gebruik van e-mail en Internet (inclusief chatten of MSN-en) op school. Die regels zijn ervoor om leerlingen te leren omgaan met het medium en met elkaar, zodat ze verantwoordelijkheid leren te nemen voor hun eigen gedrag.

Het gaat daarbij om fatsoensregels als:

niet schelden;
niet pesten;
geen misbruik maken van persoonsgegevens van anderen

Deze fatsoensregels vallen onder de noemer netiquette: hoe dien je je te gedragen op Internet?

In deze les komt u met de leerlingen tot een lijst van fatsoensregels.

De les

Stap 1
Vertel de kinderen dat je je op Internet net zo moet gedragen als in het echte leven: je gaat met respect met elkaar om.

Stap 2
Vraag of de kinderen op post-it papiertjes willen opschrijven:
1. Wat de vervelende ervaringen zijn die ze op Internet hebben meegemaakt (iemand heeft gescholden in de chatbox of een pestmailtje gestuurd)
2. Wat hun leuke ervaringen met andere kinderen op Internet. (iemand stuurt een hartje via MSN, iemand stuurt een leuk mailtje voor je verjaardag, etcetera)
3. Fatsoensregels op Internet, hoe ga je met elkaar om: wat doe je wel en wat doe je niet?

Stap 3
Hang drie vellen papier op.
De titel op vel 1: leuk
Op vel 2: niet leuk
Op vel 3: goed fatsoen

Laat de kinderen hun post-its plakken op de juiste vellen papier. Hang de vellen lekker ver uit elkaar, zodat kinderen flink aan het lopen zijn. Veel beweging, veel actie - geeft de activiteit extra glans.

Besluit
Lees de 'inzendingen' voor en bespreek ze met de klas. Kom vervolgens tot een definitieve lijst op een nieuw vel papier.

Het lespakkket ‘Cyberpesten, who cares?’ is gericht op het voorkomen van pesten via internet en is ontwikkeld in het kader van schoolslag.

Tips voor leerlingen bij digitaal pesten

2011-11-16T13:48:00.002+01:00

Gepest worden via chatten, MSN, e-mail of sms, het kan jou ook overkomen!

Digitaal pesten komt steeds vaker voor. Bij digitaal pesten weet je vaak niet wie de pester is. Het pesten doet extra pijn, omdat het op school gebeurt en thuis doorgaat en andersom. Niemand die merkt dat jij op jouw computer gepest wordt. Hieronder staan tips om pesten te voorkomen en op te kunnen lossen.

Hou je wachtwoorden geheim
Laat niemand meekijken als jij je wachtwoord of inlognaam intypt. Vertel ook niemand je wachtwoord. De meester of juffrouw niet, je vrienden of vriendinnen niet en je ouders alleen als ze erom vragen. Kies ook een sterk wachtwoord, dat voorkomt een hoop problemen

Op internet ben je anoniem
Niemand weet wie jij bent op internet, zorg dat dat zo blijft! Geef nooit privé-gegevens, zoals je naam, je e-mail adres, je leeftijd, je huisadres en alles wat je verder privé vindt aan iemand die je niet kent. Sommige mensen hebben aan een paar kleine weetjes, (bijvoorbeeld je echte naam, je woonplaats en je school) voldoende om achter je adres te komen! Als je heel goed je privé-gegevens bewaakt kan alleen de politie erachter komen wie je bent.

Denk aan de netetiquette
Net zoals in het gewone leven zijn er op internet bepaalde waarden en regels waar je je aan moet houden. Je kunt deze simpel onthouden door er gewoon aan te denken dat er achter elke computer een mens zit. Gewoon beleefd zijn dus!

Voel je je niet veilig? Wegwezen dan
Als je in een chatbox plotseling uitgescholden wordt, of je komt op een site waar je van schrikt, zet dan gewoon de computer uit. Als jij geen privé-gegevens afgegeven hebt ben je nu veilig. Vertel wel even aan je ouders of aan de leerkracht wat er gebeurd is

Word je gepest? Bewaar alles
Hoewel voor jou het internet anoniem is, geldt dat niet altijd.

Blokkeer degene die je het bericht stuurt.

Als je heel erg online gepest wordt kan de politie, in samenwerking met het bedrijf waar je internet van hebt (bijvoorbeeld Planet, of Tiscali) erachter komen wie jou treitert. Het is dus wel belangrijk dat je alle e-mailtjes bewaart en als het kan, je ook alle MSN gesprekken opslaat.

Praat erover!
Als je via het internet gepest wordt voel je je heel erg vervelend, je plek waar je altijd veilig was, je kamertje, of de huiskamer, is plotseling ook niet meer veilig. Het lijkt of niemand je kan helpen, je weet immers niet wie het is. Het is niet zo erg, je kan er namelijk wel achter komen wie de vervelende mailtjes stuurt. Maar alleen als je ouders en je leerkracht het weten. Praat er dus met hen over. Als je dat niet durft, ga dan naar de vertrouwenspersoon van school. Lukt dat allemaal niet praat er dan ook over met een vriendje of vriendinnetje.

Belangrijk!!

· �Ga niet terugpesten, dan wordt het allemaal nog veel erger.

· �Vergeet niet: Het is niet jouw schuld dat je wordt gepest!

· �Word zelf geen pester op internet.

· �Tel tot tien als je ergens geïrriteerd over bent. Zeg geen dingen waar je later spijt van kunt krijgen.

· �Een grapje hoeft niet altijd als een grapje over te komen. Vraag je af of jij het een leuke grap zou vinden als het jou zou overkomen.

· �Zet geen informatie over anderen op je eigen homepage, ook niet voor de grap. Een ander kan daar veel problemen mee krijgen.

· �Blijf aardig en vriendelijk tegen elkaar. Als je denkt dat een ander niet aardig is, vraag dan eerst wat die ander bedoelde voor je je conclusie trekt. Mailtjes kunnen snel verkeerd begrepen worden, want je ziet het gezicht van de ander niet als je praat.

· �Mensen in een chatbox die in een slechte bui zijn, schelden soms zomaar tegen iedereen. Dat schelden is niet altijd tegen jou persoonlijk bedoeld.

Hoe bescherm ik mezelf?

Wil jij ook af van die vervelende MSN gesprekken?!
Krijg jij ook ongewenste e-mail, die je liever niet had willen zien?!
Of wil je weten hoe je veilig en leuk kan internetten en chatten op chatboxen?

Maak dan hieronder je keuze en kom te weten hoe jij jezelf kan beschermen op internet, tijdens het e-mailen, chatten en MSN-en.

Hoe bescherm ik mezelf op het Internet ?

Wat is internet eigenlijk?
Internet is te vergelijken met een grote stad, er zijn winkels, bibliotheken, parken, straten, kermissen, handtekeningenacties en brievenbussen. Internet leeft en verandert voortdurend zoals het leven in de stad dat doet. Miljoenen mensen reizen door het internet en dat maakt het de grootste stad op aarde. Helaas heeft het internet, net als een stad, ook buurten (sites) waar je beter niet kan komen. Denk aan pornografie, haatsites enz.

Hoe bescherm je jezelf?
Je kunt jezelf op een aantal manieren beschermen tegen de gevaren (slechte sites) van het internet.

Goede zoekmachines
Er zijn een aantal zoekmachines speciaal voor kinderen, deze zoeken alleen in sites die door de makers gelezen zijn. Voorbeelden hiervan zijn:

- �www.netwijs.nl Een zoekmachine met 3000 websites

- �www.meestersipke.nl�- Zoekmachine speciaal voor kinderen

Andere zoekmachines kunnen natuurlijk ook, maar denk er wel aan dat de sites die op die zoekmachines omhoog komen (zoals google) niet gelezen zijn en dus ook foute sites kunnen bevatten.

Geloof niet alles
Iedereen kan van alles op het internet zetten, niemand controleert of het ook echt waar is! Als je wilt weten of iets echt waar is, zoek dan door, als het op meer sites staat, is het vaak wel waar.

Filters
Er zijn veel programma's die voor jou bepaalde sites blokkeren, dat betekent dat je dan niet meer op die sites kan. Dat zijn natuurlijk geen leuke sites, maar sites die ook echt niet voor jou bedoeld zijn

Schuilnamen
Het is al meer gezegd, maar gebruik op internet nooit je eigen naam! Kies een andere naam en blijf deze altijd gebruiken, in je e-mailadres, chatboxen en zelfs op MSN.

Bestellen / Gratis dingen
Vaak zie je op internet dat je dingen kan kopen, of zelfs dingen gratis kan krijgen. Dit is meestal alleen maar om jouw e-mail adres, of thuisadres te krijgen. Vul nooit zomaar je gegevens in, vraag eerst aan je ouders of het mag. Je kan ook een speciaal e-mail adres aanmaken, dat vul je dan in als ze je iets gratis toe willen sturen en alle reclame mail gaat daar dan naartoe!

Hoe bescherm ik mezelf met E-mail?

Wat is e-mail?

Even kijken of je mail hebt ontvangen van je vriend(innen). Het is vaak het eerste wat je doet op internet en het is leuk en handig. Je kan het vergelijken met de post maar dan op je computer. E-mailen is minder leuk als je bijvoorbeeld post krijgt met:

vervelende mail (pest mail)
reclame (dit noemen we spam)
porno (seksbedrijven mailen ook)
virussen

Hoe bescherm ik mezelf?

Zet nooit in je e-mailadres je echte voor- en achternaam
Bedenk een goed wachtwoord
Laat zo min mogelijk privé-gegevens achter op internet.
Privégegevens zijn: jouw naam (voor- en achternaam), je adres, telefoonnummer, enz.
Blokkeer ongewenste mail
Hoe blokkeer ik mijn mail?
Bijlage niet zomaar openen als je niet weet wat het is.
Waarschuw je ouders of leerkracht als je je mail niet vertrouwt of je mail vervelend vindt.
Reageer niet op doorstuur mailtjes (dit noemen we een Hoax en zo’n mailtje virussen bevatten). Voorbeeld van een hoax.

Hoe bescherm ik mezelf op MSN?

Wat is MSN?
MSN Messenger is een programma waarmee je met anderen over het internet kunt 'praten' (chatten) MSN is veiliger dan een gewone chatbox. Jij bepaalt wie er in jouw MSNlijst komt te staan. Iemand moet zich melden bij je, die om jouw toestemming vraagt om in je MSN lijst te mogen. Zeg je JA, dan kan je met dat nieuwe chatmaatje chatten. Zeg je NEE dan kan hij/zij je niet online zien en dus ook niet met je praten.
Meestal meldt iemand zich met zijn of haar hotmailadres. Maar....

iemand kan met z'n hotmailadres doen alsof hij/zij jouw vriend(inne)tje is
iemand kan vervelend gaan doen, terwijl hij/zij in jouw MSN lijstje staat
iemand kan rare foto's, filmpjes enz. sturen: soms met een virus erin...

Dan zit jij er mooi mee en wat moet je dan doen?Blokkeren:Op MSN kan je mensen in je lijst blokkeren. Als je met iemand niet meer wilt praten, blokkeer je die persoon. Als je iemand geblokkeerd hebt ziet die persoon jou niet meer online.

Hoe blokkeer ik een chatpersoon?Stomme chat:Reageer er niet op maar blokkeer deze persoon. Praat er ook eens over met je vrienden of vriendinnen, of ouders: Vraag hulp!Zieke bestanden:Je kunt via MSN ook foto's en andere documenten sturen en ontvangen. Deze foto's of documenten kunnen tijdens een chat op MSN worden mee gestuurd. Dit kan je beter weigeren als je niet zeker weet of dit bestand een virus heeft. Als je dit toch accepteert, loop je het risico dat je een virus binnen krijgt.

Hoe bescherm ik mezelf tijdens het chatten?

Wat is chatten?
Via chatten kan je online met mensen 'praten' door berichten in te typen die meteen door iedereen in een 'chatroom' kunnen worden gezien. Chatten is leuk en spannend omdat je zomaar iemand kan tegenkomen die je anders nooit zou spreken.
Dit kan ook gevaarlijk zijn omdat mensen in een chatbox:

een andere naam kunnen opgeven (nickname)
een andere leeftijd kunnen opgeven (stats)
een andere foto kunnen sturen

Iedereen kan zich op internet vermommen als iemand anders. Bijvoorbeeld een oude man doet zich voor als een jong kind of andersom. Je kunt informatie, die via internet wordt verteld, niet vertrouwen. Er is namelijk geen enkele manier om te controleren of het echt waar is. Dit kan erg leuk of grappig zijn maar vergeet niet dat het ook gevaarlijk kan zijn.

Want:

· �Je kan iedereen tegenkomen. Ook mensen die je helemaal niet leuk vindt

· �Je kan te maken krijgen met grof taalgebruik (scheldpartijen)

· �Je weet niet waar de chatter vandaan komt. Het kan je buurman zijn, maar ook iemand in Groningen of Limburg.

Hoe bescherm ik mezelf?

· �Bedenk een goede nickname

· �Wissel geen privégegevens uit

· �Spreek nooit af met mensen via de chat

· �Reageer niet op vervelende chats, maar blokkeer de chatter

· �Vertel het tegen je chatmaatjes waarmee je wel gezellig kan chatten

· �Waarschuw je ouders of leerkracht

· �Je kan jezelf uitloggen en weer in loggen onder een andere nickname

· �Of heel simpel verlaat de chatbox

Diploma Veilig Internet

Het Diploma Veilig Internet is bestemd voor scholieren in

de bovenbouw en bestaat uit een serie lessen, gevolgd

door een toets die leidt tot een diploma. De lessen zijn

uitsluitend gericht op veilig internetgebruik, waarbij ook

aandacht is voor digitaal pesten.

Meer informatie vindt u op www.iksurfveilig.nl

Digitaal pesten. Wat nu?

2011-11-16T13:47:00.001+01:00

Een leerling is naar u toegekomen met vervelende pestmails, of u hoort dat het op MSN regelmatig uitgescholden wordt, terwijl onbekend is wie er achter de andere MSN zit. Zeker als u zelf geen verstand heeft van internet kan het voorkomen dat u niet weet wat u nu moet doen. Door middel van een duidelijk stappenplan kunt u actie ondernemen.

Stap 1 - De klacht
Een leerling of ouder komt naar u toe, omdat er vervelende mails worden gestuurd en de dader is onbekend (al zijn er meestal wel vermoedens). Probeert u zoveel mogelijk materiaal te verzamelen, het betreffende mailtje (of mailtjes), de MSN conversaties (deze kunnen opgeslagen worden, zie Bescherming) en evt. de SMS'jes. Leest u deze eerst rustig door. Het kan namelijk voorkomen dat een mailtje helemaal niet zo gemeen bedoeld is. Over e-mail kan je geen gevoelens overbrengen, want je ziet er geen gezicht bij.

Stap 2 - De bron
Wordt het kind in kwestie ook in de klas gepest? Of is het een buitenbeentje? In dat geval zal de bron meestal binnen de klas zitten. Ook binnen de school (parallelklas of hogere klas) is mogelijk, heeft het kind laatst ruzie met iemand gehad? Indien dit uit te sluiten is, zal de bron buiten school liggen. Het is dan echter nog steeds belangrijk dat het kind geholpen wordt. Indien de bron binnen school ligt, ga dan praten met de leerkracht van die klas (of met uw eigen klas). Misschien geeft iemand het meteen wel toe.

Stap 3 - Informatie en bewijs
Probeer zoveel mogelijk bewijsmateriaal te verzamelen, vraag het kind om de mailtjes uit te printen en in zijn e-mailinbox te bewaren. Deze kunnen later indien nodig door de politie worden gebruikt om de afzender te achterhalen. Hetzelfde geldt voor MSN en SMS. Ondertussen kunt u het kind natuurlijk al leren om vervelende personen op MSN te blokkeren of, als de bron buiten de school ligt, een ander e-mail adres aan te maken. De ICT-verantwoordelijke op school kan vaak ook helpen om te achterhalen of de mailtjes vanaf school zijn verstuurd.

Stap 4 - Gesprek met de ouders
Ga met de ouders van het gepeste kind praten, wanneer begon het pesten? Hebben zij enig idee wie er achter kan zitten? In principe volgt u dezelfde procedure als bij gewoon pesten.

Stap 5 - Gesprek met de klas
Vertel in de klas dat er iemand vervelende mails ontvangt en laat duidelijk merken dat het kind dat gepest wordt dit niet op prijs stelt. Als het een uit de hand gelopen grap betrof, draaien de kinderen nu wel bij en stoppen ze met verzenden. Kijk of er kinderen zijn die elkaar beschuldigen of schuldig gedrag vertonen. Bespreek met de hele klas waarom het zo erg is om online gepest te worden (je ziet niet wie het is, je kunt jezelf niet verweren). Vertel ze dat alleen de grootste lafaards via het internet pesten.

Stap 6 - indien bron bekend / binnen de school
Als de bron van het pesten nu bekend is, kunt u het pestprotocol van uw school volgen. De pester kan snel worden gestraft en de hele klas moet een aantal lessen krijgen over verantwoord internetgebruik.

Stap 7 - indien bron onbekend / buiten de school
Als duidelijk wordt dat de bron niet binnen de school zit, kunt u alleen het gepeste kind wapenen. Gebruik daarvoor ons beschermingsgedeelte. Vraag het gepeste kind om een nieuw e-mail adres aan te maken en dat niet uit te geven, behalve aan zijn vrienden / vriendinnen. Vraag het kind ook om mensen die hij niet kent, niet te accepteren op MSN. Mocht de pester nu toch weer achter deze gegevens komen, is het duidelijk dat de bron binnen de school zit.

Conclusie
Online pesten lijkt in veel gevallen op gewoon pesten en de gewone procedures kunnen dus een heel eind gevolgd worden. Het grootste probleem is meestal dat de bron onbekend is. De bron bekend maken is bijzonder moeilijk, het kan slechts gedaan worden door de politie. Daarom is het belangrijk om er met de kinderen over te praten en op die manier de bron te vinden.
Als de bron buiten de school zit, is het vaak genoeg als het kind een nieuw e-mail adres aanmaakt en dit niet uitgeeft. Leer uw kinderen voorzichtig om te gaan met privé-gegevens.

Chattaal

2011-11-16T13:43:00.000+01:00

Uit onderzoek blijkt dat kinderen tijdens het chatten of MSN-en wel vier keer heen en weer tikken per minuut. Door die snelle uitwisselingen tijdens het kletsen via Internet, is er een taalgebruik ontstaan waarbij je zo efficiënt mogelijk kunt tikken. Het wordt meestal chattaal of Internettaal genoemd. Dat gebruik heeft al een heel eigen ontwikkeling doorgemaakt, die overal waar het gebeurt op elkaar lijkt.

Het taaltje dat gebruikt wordt als ze MSN-en ziet er in de ogen van veel ouders en leerkrachten uit als een vorm van taalverloedering:

Woorden worden straffeloos fout gespeld
Lidwoorden worden weggelaten
Zinnen hebben geen herkenbare grammatica
Allerlei woorden en frases worden afgekort, waardoor ze voor buitenstaanders geheimtaal worden
Vaak staat er ook zoveel Engels tussen, dat je niet eens ziet dat het nog iets met het Nederlands te maken heeft

MSN-taal
Veel leraren hebben tijdens de lessen al aandacht besteed aan het verschijnsel MSN-taal. Juist om kinderen te leren wat de rol ervan is en dat het gebruik ervan beperkt moet worden tot de toepassing van de snelle uitwisselingen via IM (instant messaging zoals MSN) of wanneer je slechts een beperkte hoeveelheid tekens kunt intikken zoals via SMS.

Je kunt de leerlingen opdrachten geven waarbij ze chattaal moeten vertalen in gewoon Nederlands of andersom. Dit is een goede manier om duidelijk te maken dat het nodig is om het een van het ander te onderscheiden en dat je als kind nu niet moet denken dat je ineens in proefwerken of ander schoolwerk chattaal kunt gebruiken. Chattaal is dan geen schrijftaal, maar meer een geschreven vorm van gesproken taal. Opstellen, brieven, proefwerken en verslagen moeten dan ook in gewoon Nederlands geschreven worden.

Taalvorm
Anders gezegd: er is een vorm bijgekomen, maar kinderen van alle tijden hebben moeten leren om afhankelijk van de situatie de juiste taalvorm en stijl te kiezen. Ze moeten het verschil leren tussen een formele stijl en een informele stijl. Een brief naar de gemeente schrijf je nu eenmaal anders dan een brief naar je oma. Ook moeten ze op school leren dat tekstjes intikken op MSN iets heel anders is dan een tekst schrijven met een kop en staart, waarbij je moet structureren en herschrijven. Goede leraren wijzen hun leerlingen op dit soort verschillen, zodat kinderen doorkrijgen dat schrijven meer is dan jezelf uiten op een manier die jou het beste uitkomt.

Emoticons
Emoticons of smileys kom je vaak tegen tijdens het chatten en in e-mails. Deze emoticons zijn eigenlijk een aantal tekens achter elkaar die iets moeten weergeven. Ze helpen om een SMS of een e-mail te voorzien van de juiste "emotie".De meest gebruikte zijn :-) om aan te duiden dat je blij bent en :-( om aan te duiden dat je droevig bent. Om ze te kunnen begrijpen heb je een pak fantasie nodig. Een hulpje is dat je ze altijd horizontaal moet bekijken.

Bescherming tegen digitaal pesten

2011-11-16T13:39:00.001+01:00

Kinderen spelen en ook op de computer spelen is spelen. Kinderen spelen niet alleen spelletjes op de computer, maar ze spelen ook met het apparaat zelf, met de techniek, met de communicatiemogelijkheden via internet en ze spelen zelfs met hun eigen identiteit als ze gaan chatten. Daarnaast gebruiken ze internet natuurlijk ook voor serieuze zaken, zoals het zoeken van informatie voor schoolwerk en voor het maken van afspraken en voor het onderhouden van contact met hun vriendjes of met familie.

Net als het traditionele pesten is digitaal pesten niet volledig te voorkomen. Tijdig signaleren en gericht en systematisch optreden is de manier om ermee om te gaan. Het verbieden van MSN op school, of soortgelijke maatregelen, zet geen zoden aan de dijk, omdat het probleem er niet mee wordt voorkomen. Het pesten kan immers op een andere plek gewoon doorgaan en dan op een plek waar het voor volwassenen minder zichtbaar is.

In de klas worden algemene gesprekken gehouden over pesten, hoe het ontstaat, wat de gevolgen zijn van pesten en hoe je een klasgenoot kunt helpen. Dit is een uitstekende basis om dieper in te gaan op digitaal pesten met de kinderen.

Uit onderzoek blijkt dat slechts de helft van de leerkrachten aangeeft voldoende internetkennis te hebben om leerlingen optimaal te kunnen begeleiden. Ze geven aan vooral het omgaan met pesten via MSN lastig te vinden. Ook wordt het controleren van wat leerlingen op internet doen als moeilijk ervaren, evenals het bespreekbaar maken van het omgaan met elkaar en vervelende situaties. Om te begrijpen waar leerlingen mee bezig zijn moet een leerkracht natuurlijk allereerst zelf voldoende kennis hebben.

Hoe bescherm ik mijn leerlingen op Internet?

Wat is internet?
Aangezien u op deze site bent, nemen wij aan dat u gebruik maakt van het internet. Het internet is een wereldwijd netwerk van computers. Websites staan op deze computers en kunnen aangeroepen worden door elke computer die op het internet is aangesloten. Zoekmachines als Google maken het makkelijker om te surfen door de ruim 8 miljard websites die het internet rijk is. Helaas houden deze zoekmachines weinig rekening met wie er achter de computer zit. Zo zal een kind op zoek naar informatie over poezen snel op poesjes.nl terechtkomen.

De rol van de leerkracht.
Omdat 90% van het internet gebruik thuis gebeurt, lijkt het alsof u weinig invloed heeft op het internet gedrag van kinderen. Dit is echter niet waar! Als u met de kinderen goed internet- en zoekgedrag bespreekt, kunnen zij dit meenemen naar huis en er ook thuis gebruik van maken.

Het belangrijkste is hier ook: maak internet bespreekbaar. Praat met de kinderen over wat zij tegenkomen op het internet en wat zij daarvan vinden. Wij realiseren ons dat veel leerkrachten minder kennis hebben van internet dan de kinderen. Laat dit niet uw zelfvertrouwen aantasten. U kunt zelf op onderzoek uitgaan, of u kunt en dat is nog veel makkelijker, kinderen vragen om u uitleg te geven over het internet. Kinderen vinden dit vaak geweldig

Wees niet bang dat uw gezag aangetast wordt door gebrek aan kennis over het internet.
Zolang u positief tegenover het internet staat en echt geïnteresseerd bent in wat de kinderen vertellen, zal dat niet snel gebeuren. Integendeel, de kinderen leren dat grote mensen ook niet alles weten en dat om hulp vragen, ook voor volwassenen, geen schande is.

Aan welke gevaren worden mijn leerlingen blootgesteld?
Op het internet (al surfend) zijn er diverse gevaren waar het kind aan blootgesteld kan worden:

"foute" sites:
Op volgorde van waarschijnlijkheid:

Erotiek en pornografie
Haat en geweld
Gewelddadige pornografie
Kinderporno

Kinderen komen op dit soort sites terecht; daar kunt u als leerkracht weinig aan veranderen. Het is echter wel belangrijk dat u dit met leerlingen bespreekt. Kinderen onder de 12 zijn vaak niet gericht op zoek naar dit soort sites en kunnen schrikken of van streek raken als ze er toch terecht komen. Dit is meestal niet hun fout.

Foute formulierenOp het internet verkopen winkels allerlei artikelen en geven deze ook vaak weg. Dit is een poging om persoonlijke gegevens te verkrijgen om later gericht mee te promoten. Leer kinderen om nooit persoonlijke gegevens van zichzelf of van anderen te geven, tenzij u daar uitdrukkelijk toestemming voor hebt gegeven. Het doorgeven van de persoonlijke informatie van anderen is zelfs bij wet verboden. Daarnaast is het een geliefd digitaal pestwapen, bijvoorbeeld het nummer van het slachtoffer op sekssites plaatsen, of het slachtoffer invullen als ontvanger van (gratis) proefabonnementen op (vaak erotisch getinte) tijdschriften.

Foute chatboxen en Chatters
Helaas is internet nog steeds de plek waar mannen (en in mindere mate vrouwen) op zoek zijn naar kinderen, of digitale pesters toeslaan. Toch kan chatten leuk en zelfs leerzaam zijn. De sociale barrières zijn een stuk lager en als je het echt niet bevalt, log je simpelweg uit. Als uw leerlingen zich aan een aantal regels houden, zijn er geen problemen. De belangrijkste hiervan staan weergegeven op ons internetprotocol.

Wat kan ik doen?
Als leerkracht kunt u een aantal dingen doen om de kinderen zoveel mogelijk mee te geven over veilig internetgebruik.

Voorkomen is beter dan genezen!

Bespreek internet met de kinderen
Zorg ervoor dat u de monitoren van de computers te allen tijde kunt zien
Vraag regelmatig aan kinderen wat ze op het internet aan het doen zijn
Geef kinderen de gelegenheid om te vertellen wat ze tegengekomen zijn
Geef les over veilig internet, als u zelf niet genoeg kennis heeft is er een prima methode beschikbaar
Stel, liefst samen met de kinderen, een internetprotocol op: "hoe gaan we om met internet?"
Bespreek met de ouders internetproblemen zoals digitaal pesten
Benadruk tegenover de kinderen dat ze ook met problemen online naar u toe kunnen komen.

Hoe bescherm ik mijn leerling tegen e-mail?

Wat is e-mail?
E-mail staat voor Electronic Mail, oftewel elektronische post. Het is een medium waardoor post razendsnel en met precisie bezorgd wordt. Enkele seconden na de druk op "send" staat het e-mailtje in de e-mail inbox van de ontvanger. E-mail heeft door de razendsnelle verzendtijd veel voordelen. Nadeel is wel dat als je op "send" drukt het e-mailtje meteen weg is. Als je kwaad op iemand bent en je schrijft een brief zal je in 99 van de 100 gevallen die brief niet posten. Met een e-mail is het dan al te laat.

Leerlingen en e-mail
Voor kinderen is e-mail vaak de eerste aanraking met het internet. Vrijwel alle kinderen hebben wel eens gemaild met vriendjes of vriendinnetjes, papa, mama, of opa en oma. Dit is dan ook het medium waar het minst mee fout kan gaan. De meeste kinderen gebruiken hotmail (www.hotmail.com). Hotmail heeft een vrij goede spamfilter en een mogelijkheid om e-mailadressen te blokkeren.

Problemen met e-mail
Toch zijn er wel een aantal problemen waar kinderen op kunnen stuiten

Wachtwoord gekraakt
Als een kind een onveilig wachtwoord heeft, kan het gebeuren dat een ander dit kraakt (evt. via de geheime vraag, zie MSN). Als dit gebeurt, kan deze persoon e-mailtjes versturen onder de naam van het gekraakte kind. Er is geen manier waarop de ontvangers kunnen weten dat dit e-mailtje niet van het betreffende kind afkomstig is. Hoewel veel kinderen dit als leuke grap zien, kan het het leven van de gekraakte kinderen stevig vergallen.

Haatmail
Internet is anoniem, e-mail ook. Voor de gewone gebruiker zijn er bijna geen mogelijkheden om te achterhalen wie een bepaalde e-mail gestuurd heeft, tenzij dit vanuit school gebeurd is. In dat geval kan de ICT-er in de logbestanden kijken om te zien wie er online waren op het moment van verzending.
Het gebeurt helaas vaak dat kinderen gepest en zelfs bedreigd worden via de e-mail. Ontvangende kinderen schamen zich hier vaak voor en zeggen daardoor niets. Ook gebeurt het regelmatig dat kinderen bij wijze van "grap" bepaalde mailtjes sturen en zich niet realiseren wat voor gevolgen hun mailtje heeft.

Reclame / Hoax / Virussen
Behalve normale mail van kinderen die zij kennen, ontvangen kinderen (en u vast ook wel) ook mails met reclame, nepwaarschuwingen (Hoax) en virussen. Zolang de kinderen deze mailtjes niet doorsturen of de bijlagen downloaden, is er weinig aan de hand.

Wat kan de leerkracht doen?
Omdat voorkomen beter is dan genezen:

Maak duidelijke afspraken over e-mailen op school
Spreek af dat onbekende bijlagen nooit gedownload mogen worden, niet op school en niet thuis.
Vraag kinderen die vervelende mails hebben ontvangen om deze aan u of de ouders te geven.
Leg kinderen de voordelen van een sterk wachtwoord uit en vertel hen ook wanneer een wachtwoord sterk is.
Leg kinderen uit dat e-mail vaak anders wordt ontvangen als het bedoeld was, iets dat voor het verzendende kind als grap bedoeld was, kan voor het ontvangende kind een zware belediging zijn.

Hoe bescherm ik mijn leerling op MSN?

Wat is MSN?
MSN is een chatprogramma dat zeer populair is onder kinderen, op dit moment gebruikt 87% van alle kinderen boven de 10 MSN. Dit gaat van enkele uren per week tot vele uren per dag. MSN is veiliger als een gewone chatbox omdat het besloten is, het kind kiest zelf met wie het wil chatten. Nieuwe aanmeldingen moeten eerst door het kind goedgekeurd worden. De kans is groot dat veel van uw leerlingen via MSN met elkaar praten na schooltijd. Hier merkt u echter ook op school wel wat van, omdat conversaties op MSN vaak anders begrepen worden als dat zij bedoeld zijn, de kinderen kunnen immers (vaak) elkaars gezicht niet zien. Toch schuilt het grootste gevaar in MSN-ers van buiten die door het kind geaccepteerd worden. Zo zijn pedofielen vaak op zoek naar MSN adressen van jonge meisjes, geleidelijk weten zij ze zo ver te krijgen dat ze zich uitkleden voor de webcam. Dit gebeurt vaak al op zeer jonge leeftijd. Ook binnen de klas kunnen er problemen ontstaan, als kinderen elkaars wachtwoord weten te bemachtigen. Pesten is veel makkelijker over MSN, je weet immers niet (altijd) wie erachter zit aan de andere kant.

Wat kan ik doen?
Het is belangrijk dat u met de kinderen praat over MSN en de gevaren daarvan. Hierdoor kunnen zij beter begrijpen waarom zij bepaalde dingen niet moeten doen. Ouders weten vaak niet wat hun kind online uitspookt. Het komt voor dat het kind vele uren per dag onbeschermd zich op het wereldwijde web begeeft.

Hou het bespreekbaar
Bespreek regelmatig met de klas de normen en waarden van het internet en MSN, leg uit waarom zij zich aan bepaalde regels moeten houden en vraag hen ook om verhalen te vertellen over dingen die ze meemaken. Leg ook altijd nadrukkelijk uit dat als er toch wat gebeurt ze naar u, of naar hun ouders toe moeten komen. Denk er wel aan dat veel kinderen MSN leuk vinden, het is op zich ook niet slecht. Geniet, maar MSN met mate.
Enkele belangrijke vuistregels die u in het gesprek kunt hanteren zijn:

Geen MSN op school
Als veel kinderen op dezelfde computer inloggen is het vaak eenvoudig voor iemand met een beetje computerkennis (en veel kinderen hebben dat) om wachtwoorden te achterhalen. Met het wachtwoord van een ander kan ingelogd worden op zijn/ haar MSN en informatie verspreid worden waarvan de ontvanger niet weet dat het niet van de MSN account eigenaar afkomt!

Alleen mensen accepteren die je kent
Als je twijfelt wie degene is die je heeft aangemeld, accepteer deze dan niet. Omdat kinderen vaak slordig met hun e-mailadres omspringen is het niet zo moeilijk om als pedofiel jezelf aan te melden op de MSN van een jong meisje. Ook gebruiken kinderen die elkaar willen pesten vaak schuil MSN namen, ze maken een tweede e-mail adres aan om anoniem te blijven.

Kies een schuil e-mail adres
Voor kinderen, zeker als ze veel chatten, of hun e-mail adres uitgeven, is het belangrijk om de voor- en achternaam niet te gebruiken in het e-mail adres waarmee aangemeld wordt op MSN.

Geen bestanden accepteren
Veel virussen sturen zichzelf door via MSN.

Een sterke geheime vraag
Als het MSN wachtwoord vergeten wordt, kan de eigenaar zijn "geheime vraag" beantwoorden. Doet hij dit goed, dan krijgt hij de kans een nieuw wachtwoord in te stellen. Veel kinderen kiezen een eenvoudig te beantwoorden vraag (voor mensen die hen kennen) en geven zo onbedoeld hun wachtwoord weg.

Hoe bescherm ik mijn leerling tijdens het chatten?

Wat is chatten?
Chatten is "praten" via internet. Vroeger gebeurde chatten voornamelijk via IRC (Internet Relay Chat) en was daardoor alleen toegankelijk voor mensen die thuis waren in de wereld van computers en het internet. Tegenwoordig hebben veel sites een chatbox waar kinderen met een druk op de knop binnen kunnen. Chatten is leuk, omdat kinderen er nieuwe mensen kunnen ontmoeten, het is echter ook erg gevaarlijk. In tegenstelling tot MSN kunnen kinderen hierbij niet kiezen met wie zij chatten. De chatboxen zijn open, iedereen kan aan een gesprek deelnemen.

Gevaren van chatten
Chatboxen zijn anoniem, er is geen manier om na te gaan of achter het alias "Melissa12" een meisje van 12 of een man van 50 schuilgaat. Chatboxen zijn ook de nummer één jachtgrond voor mensen die, om wat voor reden dan ook, met kinderen in contact willen komen. De meeste chatboxen hebben wel een moderator (toezichthouder), maar deze is niet altijd aanwezig of reageert niet adequaat. Dit was ook reden voor TMF en Radio 538 om hun chatboxen te sluiten.

Privacy
Het grootste gevaar in chatten schuilt hem in het achterhalen van privé-gegevens. Kinderen springen vaak makkelijk om met hun naam, leeftijd, school en naam van meester / juf, omdat zij dit niet als privé-gegevens beschouwen. Toch is dit voor veel mensen al genoeg om de achternaam en het adres te achterhalen. Kinderen zullen moeten leren om zorgvuldig om te gaan met privé-gegevens.

Wat kan de leerkracht doen?
Omdat voorkomen beter is dan genezen, hieronder een aantal dingen om uw leerlingen mee te geven:

· In een chatbox moet een leerling altijd een alias (nickname) gebruiken. Deze nickname moet niet verwijzen naar naam en/of leeftijd. Voorbeeld: Melissa12 is een slechte naam, Magmafan een goede.

· Geef nooit privé-gegevens door aan iemand over de chat.

· Spreek nooit af met iemand die je via de chat ontmoet hebt, tenzij de ouders het ermee eens zijn en meegaan

· In een chatbox wordt snel gescholden, leer de kinderen om dan te vertrekken

· In een chatbox zit achter iedere nickname een mens, ga dus niet zomaar schelden of andere mensen beledigen.

Wat is digitaal pesten?

2011-11-16T13:36:00.001+01:00

Vanaf groep 6 leren leerlingen het web steeds beter kennen. Ze gebruiken internet vaker, zijn langer online en ontdekken beetje bij beetje de schat aan informatie, communicatiemogelijkheden en vermaak die in het wereld wijde weg verborgen ligt. Net als jongere kinderen vinden ze het leuk om te spelen op een paar favoriete sites, muziek te luisteren, te mailen met vriendjes en om zelf een homepage te maken.

Internetten
Uit onderzoek van Planet Internet (maart 2004) bleek dat kinderen tussen de acht en twaalf jaar gemiddeld 6,4 uur per week thuis internetten. Dat is bijna 1 uur per dag. Ter vergelijking: gemiddeld kijken kinderen 2 uur per dag televisie. Vrijwel alle kinderen gaven aan thuis te internetten. Ruim eenderde maakt ook op school gebruik van internet.

Hoe ouder de kinderen zijn in deze leeftijdsgroep, hoe meer ze gaan chatten. Ook aan het surfen naar leuke en leerzame websites wordt steeds meer tijd besteed.

Klasgenoten
Het pesten van klasgenoten is ook met de tijd meegegaan en blijft niet beperkt tot treiterijen op het schoolplein. En klasgenoot uitschelden of bedreigen in een sms’je, het stelen van wachtwoorden, tijdens het chatten vrienden tegen elkaar opzetten, elkaars computers infecteren met een virus of het plaatsen van foto’s of privé-gegevens op het internet zijn vandaag de dag heel gewone praktijken. Dit noemen we digitaal pesten, ook wel cyberpesten genoemd.

En net als ‘gewoon’ pesten heeft digitaal pesten in veel situaties ernstige gevolgen. Dankzij de (relatieve) anonimiteit kun je op de digitale snelweg zeggen wat je wilt. Dat kan een stimulans zijn om geintjes uit te halen die harder van toon en inhoud zijn dan in het ‘gewone’ leven. Bovendien ontbreekt de zwijgende middengroep, die in een pestsituatie actief betrokken kan worden, hier veelal. Digitaal pesten onttrekt zich dus ook sneller aan het gezichtsveld van leerkrachten en ouders. Hierdoor is digitaal pesten moeilijker als zodanig te benoemen dan traditioneel pesten.

Van alle vormen van digitaal pesten komt schelden het meest voor. Een op de vijf kinderen wordt wel eens gepest via e-mail of SMS. Ook zegt 2 procent van de kinderen zelf wel eens te pesten via mail of SMS. Uit onderzoek blijkt dat docenten in 86 procent van de gevallen ingrijpen bij pesten in het ‘echte’ leven, bij digitale pesterijen is dit maar 46 procent.

Digitaal pesten

2011-11-16T13:33:00.001+01:00

Digitaal pesten is de nieuwe vorm van pesten. Sinds de komst van Internet en vooral Social Media is digitaal pesten een probleem aan het worden. Het is lastiger inzichtelijk te maken dat het ook gebeurt.

We behandelen de volgende onderwerpen:

Sociogram

2011-11-16T13:28:00.000+01:00

Om sociale relaties en verbindingen die in een groep spelen zichtbaar te maken, kun je een sociogram afnemen. Een sociogram bestaat uit een aantal gerichte vragen waarvan de antwoorden later in een grafiek kunnen worden omgezet. Hierin wordt dan de aantrekking en afstoting tussen groepsleden weergegeven.

Sociometrie
Rond 1960 ontwikkelde Jacob Levy Mareno de sociometrie om de relatiepatronen binnen een groep zo helder mogelijk in beeld te brengen in een zogenaamd sociogram. Volgens Mareno zou men de samenwerking tussen mensen kunnen verbeteren door met behulp van een sociogram evenwichtig samengestelde groepen te vormen.

Je zou het echter ook kunnen gebruiken om juist die personen met elkaar te laten samen werken die in eerste instantie geen aantrekkingskracht tot elkaar voelen. Hierdoor kan een ieder leren waar de positieve (sterkere) kanten van een ander ligt.

Sociogram
Sociogram is ontwikkeld met name rond onderwerpen zoals pesten of het zondebokfenomeen, maar ook om zicht te krijgen op de ontwikkeling van de groep over langere tijd gezien, of om subgroepjes samen te stellen en van daaruit de groepsstructuur te beïnvloeden.

Een leerkracht is voor een groot deel van de dag aan het observeren, signaleren, analyseren en registreren van hetgeen hij/zij ziet aan resultaten en gedrag. Met name het gedrag registreren is voor een leerkracht belangrijk om te voorkomen dat problemen zich voordoen binnen een groep. Echter, het blijft voor een groot deel subjectief. De leerkracht doet het werk en heeft daarbij eigen intrinsieke waarden en normen. De leerkracht kan echter niet even een venstertje openen bij het kind om zo goed na te gaan wat het kind nu uiteindelijk echt denkt en voelt en waar het al dan niet sympathieke gevoelens voor heeft of niet.

Om er voor te zorgen dat een leerling zich goed voelt binnen een groep, moeten er aan drie basisbehoeften worden voldaan:

de leerling moet zich veilig kunnen voelen en bij een groep horen.
de leerling moet enige invloed kunnen uitoefenen op de groep, moet zich kunnen uiten en merken dat de groep hier niet aan mee doet. Begrijp ik niet helemaal
de leerling moet enig persoonlijk contact kunnen hebben met andere groepsleden.

Gegevens
Om nu te kijken hoe het kind binnen een groep staat is het afnemen van het sociogram een mogelijkheid. Dit is een vrij simpel sociogram om op een snelle manier aan bepaalde gegevens te komen.

De website is: www.sociogram.nl

Je moet je als leerkracht aanmelden en dan krijg je een account met een wachtwoord. Daarna ga je de leerlingen van de groepen ingeven en geef je een naam aan een test. Elke test heeft dezelfde vragen maar omdat je op verschillende momenten per jaar, bijvoorbeeld met de herfst en lente, de afname doet om zo de ontwikkeling binnen een groep te registreren, moet je per test een "naam" geven (bijvoorbeeld groep 7 oktober 2005).

De test zelf bestaat uit 4 vragen.

met wie zou je graag willen spelen?
met wie zou je niet zo graag willen spelen?
met wie zou je graag willen werken?
met wie zou je niet zo graag willen werken?

3 kinderen aanwijzen
Bij elke vraag moeten de leerlingen 3 kinderen aanwijzen. Voor de bovenbouw is het geen probleem om zelf deze vragen te beantwoorden. Het programma is makkelijk te bedienen. De leerling moet wel op een plek zitten waar de privacy is gegarandeerd.

Voor de onderbouw, groep 1, 2 en 3 bij aanvang van het schooljaar, is het nodig om de vragen samen door te nemen en in te vullen.

In de praktijk is echter gebleken dat het aan te raden is om ook groep 3 en 4 verder te begeleiden omdat er veel namen op het scherm staan en een kind er lang over doet om de nodige kinderen uit te kiezen. Het invullen van namen op een papiertje is dan eventueel efficiënter en dat de leerkracht zelf daarna de gegevens intypt in de computer.

Als de hele groep de vragen heeft beantwoord wordt er een analyse gemaakt van het "speelgedeelte" en "werkgedeelte". Deze analyse geeft per gedeelte weer: persoon tot persoon en groep.

Persoon tot persoon:
Wie kiezen positief voor elkaar?
Wie kiezen negatief voor elkaar?
De negatief-positief gevallen.

Groep:
Wie zijn populair in de groep?
Wie zijn verstoten uit de groep?
De tegenstrijdige gevallen.

Daarbij kun je ook nog een sociogramtabel afdrukken die een geheel overzicht geeft.

De site www.sociogram.nl geeft verder geen suggesties ter verandering of verbetering van de groep. Het geeft alleen maar een overzicht.

Door op de site op demonstratie te klikken krijgt u een beeld van bovenstaand.

De leerkracht zelf moet nu verder gaan met deze gegevens om eventuele samenwerkingsverbanden tussen de leerlingen te bewerkstelligen. De gegevens zijn dus een handvast/middel om verder te gaan. Een objectieve signalering.

Verschillende vormen van pesten

2011-11-16T12:28:00.000+01:00

Bij pesten kan een onderscheid worden gemaakt tussen incidenteel en structureel pesten. Incidenteel pesten: af en toe pesten. Een enkele opmerking, steek of sneer, een enkele duw, een enkele keer een voet uitsteken...

Structureel pesten: sommige leerlingen zijn continu het slachtoffer van pesten. Het maakt niet uit wat ze doen of zeggen, wat voor kleding ze ook dragen: het is "nooit goed". Er zijn leerlingen die zich continu gedragen als pestkoppen: het lijkt wel of ze geen andere manier van omgaan met medeleerlingen kennen!

Er zijn verschillende vormen om een slachtoffer te pesten. Deze pesterijen kunnen verbaal, fysiek, materieel,mentaal of sociaal geuit worden.

Verbale pesterijen:

schelden/scheldnamen geven
bijnamen geven
kwalijke opmerkingen, zoals: “Doe niet zo dom joh, sukkel”.
na-apen, praten met dezelfde intonatie en woordkeuze
naroepen/uitlachen/belachelijk maken bijvoorbeeld:
- neus dichtknijpen als de "zondebok" passeert
- "Jimmy, ha, ha, heeft weer in z'n bed geplast!"
- "Hé, bruine, ben je in de poep gevallen?"

Fysieke pesterijen:

trekken aan het haar
schoppen, slaan, krabben
prikken met de pen
pootje haken
kopje onder duwen in het zwembad
omduwen bij het fietsen

Materiële pesterijen:

stukmaken/afpakken/verstoppen van eigendommen, bijvoorbeeld:
fietsbanden leeg laten lopen
pen vernielen of verstoppen in het kastje van een ander
tas afpakken (of onder de tafels doorschuiven naar de andere hoek van de klas)
snoep/brood afhandig maken en snel zelf opeten

Mentale pesterijen:

bedreigingen of dingen laten doen

Sociale pesterijen:

uitsluiten van groepsspel of sportactiviteit
nadoen, imiteren (bij voorkeur: sterk overdreven) bijvoorbeeld:
- achter iemand aanlopen
- bekken trekken

Vooral door verzwijging duren pesterijen meestal lang voort. Pestgedrag is niet iets wat één of enkele keren voorkomt, maar kan zich lang voortslepen. Het kan maanden tot soms zelfs jaren doorgaan. Het is natuurlijk niet leuk als je een van bovenstaande pesterijen moet ondergaan.

Het gepeste kind zal zich al snel schamen en het niet vertellen, thuis noch op school.

Gevolgen van het pesten

2011-11-16T12:19:00.000+01:00

Pesterijen zijn ingeburgerd in de maatschappij. Volwassenen pesten elkaar bijvoorbeeld op de werkplek, maar ook op hoog niveau. Landen en volkeren die in oorlog zijn met elkaar, zijn in principe ook bezig met elkaar dwars te liggen, elkaar te pesten. Het gevolg hiervan is dat er nog altijd, en steeds meer, onderscheid gemaakt wordt tussen mensen. Hier vloeit agressie en discriminatie uit voort. Dit heeft grote gevolgen voor degene die gepest wordt en zijn omgeving.

Het is veelal moeilijk om het pestgedrag te herkennen en wanneer dit het geval is, de juiste keuze te maken voor de aanpak. Er zullen veel dilemma’s overwonnen moeten worden.

De gevolgen voor het gepeste kind.
Voor de gepeste zijn er veel gevolgen op verschillende gebieden, zoals de persoonlijkheidsontwikkeling, cognitieve ontwikkeling, motorische ontwikkeling, lichamelijke ontwikkeling, emotionele ontwikkeling en sociale ontwikkeling.

De zondebok is niet meer zo gemotiveerd om naar school te gaan. Het heeft vaak hoofd- en/of buikpijn, zit niet zo lekker in zijn vel. Het kind krijgt psychosomatische klachten en reageert de spanning lichamelijk af. Dit kan tot in de volwassen leeftijd doorwerken. Deze situatie is psychisch niet gezond.

De cognitieve ontwikkeling wordt verstoord, want vaak gaan de leerprestaties achteruit. Dit komt doordat de zondebok veel onveiligheid ervaart: “Wat zal er vandaag weer gebeuren? Zal het pesten vandaag minder zijn dan gisteren? Misschien is het wel opgehouden.” Ze zijn voortdurend bezig met het probleem en steken er veel energie in. Hierdoor kan de zondebok minder energie steken in het leren, waardoor de leerresultaten achteruit gaan. Maar ook minder energie steken in het plezierig leven.

Er is sprake van psychosociale gevolgen. Sommige slachtoffers hebben het over een litteken, over angst- en faalgevoelens. Anderen hebben overwogen een einde te maken aan hun leven. Verder ontwikkelen slachtoffers gevoelens van minderwaardigheid, eenzaamheid, wantrouwen en argwaan.

Uit deze gevolgen is te concluderen dat je leven drastisch verandert wanneer je gepest wordt. Mensen die ooit slachtoffer van pestgedrag zijn geweest, hebben vaak een gebrek aan zelfvertrouwen, waardoor het in het verdere leven moeilijk kan zijn om relaties aan te gaan, zowel op privé-gebied als op werkgebied.

De gevolgen voor het gezin
Voor het gezin zijn er ook gevolgen wanneer een individu in hun omgeving gepest wordt. Uit onderzoek is gebleken dat het gezin vaak slecht op de hoogte is van het probleem van de zondebok. Van der Meer (1993) vertelt dat ouders heftige emoties doormaken wanneer ze erachter komen dat hun kind op school wordt gepest. Ouders voelen zich boos, machteloos en soms ook schuldig aan de pesterijen van hun kind.

Gevolgen voor de leerlingen in de groep
Van der Meer (1988) stelt dat de leerlingen in de groep zich voor een groot probleem geplaatst voelen. Nemen zij het voor de zondebok op, dan lopen ze het risico ook slachtoffer te worden. Nemen ze het niet op voor het slachtoffer, dan zijn ze medeplichtig aan een activiteit die ze niet willen en misschien wel afwijzen. Ze kunnen op drie manieren met dit dilemma omgaan. Allereerst door zich voortdurend schuldig te voelen. In de tweede plaats kunnen ze het aanvaarden, alsof het een natuurlijke zaak is: in een groep is er altijd een zondebok.

Tenslotte kunnen ze op den duur hun eigen frustraties gaan afreageren op iemand die lager staat in de sociale rangorde.

In groepen waar gepest wordt, heerst vaak een onheilspellende sfeer. Deze sfeer heeft negatieve gevolgen voor een goede persoonsontwikkeling van de leerlingen in de groep.

Gevolgen voor de leerkracht
Niet alleen de zondebok en de rest van de klas zien zich voor een onoplosbaar probleem geplaatst, maar ook de leerkracht die aan de situatie iets probeert te veranderen. Wanneer de leerkracht partij kiest voor de zondebok, zullen de pesters zijn lessen proberen te verzieken of blijven zelfs weg uit de les. Kiest hij geen partij voor de zondebok, dan maakt hij zich schuldig aan het voortbestaan van een ongezonde situatie. De agressoren zullen zich gesteund voelen door de leerkracht en het pesten zal doorgaan of erger worden. (Van der Meer, 1988.)

Gevolgen voor de pester
Olweus (1992) stelt dat jongeren die agressief zijn en anderen treiteren, een vrij groot risico lopen op latere leeftijd ander probleemgedrag te ontwikkelen, zoals criminaliteit en alcoholmisbruik. Reden voor deze stelling is dat pestkoppen in het algemeen positief staan ten opzichte van geweld en het gebruik van geweld. Verder worden ze gekenmerkt door impulsiviteit en een sterke behoefte anderen te domineren. Deze karaktereigenschappen hebben ze zich in hun jeugd eigengemaakt, onder andere door te pesten, en zullen worden voortgezet in hun verdere leven.

Onderzoek naar pestgedrag
In 1991 startte het eerste Nederlandse onderzoek naar pesten en gepest worden. De resultaten voor wat betreft de gepeste kinderen waren als volgt:

23% van de kinderen in het basisonderwijs zegt regelmatig of vaker te worden gepest. Dit percentage staat gelijk aan 331.867 basisschoolleerlingen in Nederland. In het voortgezet onderwijs is het percentage 6%, dit zijn 54.989 leerlingen.
Het pesten gebeurt meestal door kinderen uit dezelfde klas of groep. Het zijn meestal jongens die dit doen.
De leerkracht in het basisonderwijs grijpt, volgens het oordeel van de leerlingen, in 80% van de gevallen niet in. In het voortgezet onderwijs is dit percentage 98%.
Leerlingen in het basisonderwijs vertellen het in 83% van de gevallen niet aan de leerkracht dat ze worden gepest. In het voortgezet onderwijs in 97% van de gevallen.
Leerlingen in het basisonderwijs vertellen het in 64% van de gevallen niet aan hun ouders. In het voortgezet onderwijs is dit 90%.

Daarnaast leverde het onderzoek ook gegevens op ten aanzien van de pesters:

Het aantal kinderen dat in het basisonderwijs zelf regelmatig of vaker pest is 288.580. In het voortgezet onderwijs is dit aantal 146.638.
Ook ten aanzien van het zelf pesten spreken de leerkracht in het basisonderwijs en de ouders van een basisschoolleerling vaker met de leerling, dan in het voortgezet onderwijs het geval is.
40% van de leerlingen in het basisonderwijs stelt dat zes of meer leerlingen dit schooljaar (90/91) hebben meegedaan met het treiteren van andere kinderen. In het voortgezet onderwijs is dit 33%.
Opvallend is het antwoord op de vraag: “Vind je het leuk om andere kinderen last te bezorgen?” Van de basisschoolleerlingen zegt 45% hierop: “Ja.” Daarnaast zegt 19% van de basisschoolleerlingen en 16% van de kinderen in het voortgezet onderwijs dat ze het niet uit kunnen staan dat leerlingen andere leerlingen pesten.

Rol van de leerkracht

2011-11-16T12:07:00.000+01:00

Het signaleren van pestgedrag is van groot belang, omdat de meerderheid van de gepeste kinderen niet aan hun leerkracht of ouders vertellen dat zij worden gepest. Als kinderen het zelf niet zeggen is het dus belangrijk dat de leerkracht signaleert.

Een leerkracht is de hele dag bezig met de leerlingen. Niet alleen is hij bezig met onderwijzen maar hij neemt ook de tijd om te observeren. Toch is het niet altijd eenvoudig om pesten goed te onderscheiden van ander conflictgedrag. Daarbij komt nog dat pesters veelal stiekem en buiten het directe gezichtsveld van de leerkracht zijn praktijken uitoefent.Een derde mogelijkheid is dat er soms onderhuids emoties aanwezig zijn die niet bekend zijn bij de leerkracht noch bij de andere leerlingen. Je kunt het misschien vergelijken met het Johari schema:

	Bekend aan jezelf	Onbekend aan jezelf
Bekend aan anderen	Open ruimte	Blinde vlek
Onbekend aan anderen	Verborgen gebied	Onbekende gebied

In dit verborgen gebied kunnen emoties zitten t.o.v. andere leerlingen van voorkeur of juist afwijzing. Potentiële emoties die sfeerbepalend kunnen zijn en pestgedrag in de hand zouden kunnen werken.Om dat verborgen gebied in dit geval zichtbaar te maken (voor zover mogelijk) moet je als leerkracht niet alleen goed kunnen signaleren en observeren.
Signaleren kan door de volgende instrumenten te hanteren: Een Algemeen GroepsOnderzoek = AGO (Pravoo map van Luc Koning). Dit onderzoek is een vorm van pedagogisch onderzoek dat gebruikt kan worden om de sfeer in een groep te verbeteren. Het onderzoek is afgestemd op bovenbouwkinderen van basis- en speciaal onderwijs. Zie link AGO

Een sociogram hanteren.
Hiermee kan de leerling op zeer anonieme wijze duidelijk maken welke voorkeuren en afwijzingen hij/zij heeft ten op zichte van mede- leerlingen. Zie uitwerking onder de tab: Sociogram.

Vragenlijst specifiek gericht op het pesten. Zie hier voor de uitwerking: Vragenlijst pesten.
Gesprekken met ouders. De leerkracht kan door actief te luisteren naar ouders heel veel informatie inwinnen over bijvoorbeeld de thuissituatie/ -omgeving.

Groepsgesprekken geven de leerkracht de mogelijkheid om te peilen hoe kinderen op elkaar reageren. Luisteren de kinderen wel goed naar alle kinderen of is daar een verschil. Krijgt de één meer respect door goed luistergedrag dan een ander? Worden kinderen genegeerd, gestoord door uitlachen, gepraat tussendoor?

Observatielijsten
Deze lijsten kan de leerkracht zelf maken of hij kan gebruik maken van kant en klare observatielijsten. Luc Koning laat in zijn handboek voor gedrag- & gedragsproblemen zien hoe je zo’n observatielijst voor pesten kunt samenstellen.

Observaties tijdens de pauze of vrije leersituaties.
Observaties door collega’s (collegiale consultancy) of door andere externen zoals de Intern begeleider, Schoolbegeleidingsdienst, jeugdzorg etc.

Het leerlingvolgsysteem hanteren/ bekijken of een leerling slechter presteert dan voorheen. Daarnaast moet je natuurlijk ook antennes hebben voor de signalen die overduidelijk aanwezig zijn. Wij hebben al in de voorgaande hoofdstukken, maar met name in het hoofdstuk “verschillende vormen van pesten” heel veel voorbeelden gegeven van signalen waaraan een pester of een gepest kind herkent kan worden.Om nóg een beeld te geven hoe inventief kinderen zijn hebben wij hieronder nog een summiere lijst toegevoegd.

altijd een bijnaam, nooit bij de eigen naam noemen
zogenaamde leuke opmerkingen maken over een klasgenoot
en klasgenoot voortdurend ergens de schuld van geven
briefjes doorgeven
jennen, beledigen, uitlokken
opmerkingen maken over kleding
isoleren, een kring vormen of insluiten in de klas, gang of schoolplein
buiten school opwachten, slaan of schoppen
op weg naar huis achterna rijden
naar het huis van het slachtoffer gaan
bezittingen afpakken
schelden of schreeuwen tegen het slachtoffer
iemand op het uiterlijk beoordelen

Rol van de omstanders

2011-11-16T11:53:00.001+01:00

De omgeving van de pester en de gepeste, zoals ouders, leerkrachten en de rest van de groep, spelen een grote rol in het pestgedrag. Zij laten het pesten gebeuren, grijpen niet in en geven hierdoor zowel de pester als de gepeste het idee dat deze situatie normaal is. Dat de pester het recht heeft te pesten en dat de gepeste het pesten maar gewoon moet ondergaan. Vaak ontstaat er hierdoor bij kinderen die gepest worden het idee dat het hun eigen schuld is.

Het groepsproces
Van der Meer (1988) benadrukt dat pesten niet los te zien is van het groepsproces. Ieder mens die in een groep wil of moet functioneren ervaart een drietal basisbehoeften. Deze zijn het zich veilig voelen in een groep, invloed kunnen uitoefenen in een groep en een juiste hoeveelheid persoonlijk contact.

De eerste en meest fundamentele behoefte is zich veilig te weten in een groep. Als kinderen zich veilig voelen, raken ze ook meer betrokken bij een groep. Men wil bij een groep horen, maar ook zoveel mogelijk zichzelf blijven. Bij het tot stand komen van een nieuwe groep vragen de groepsleden zich af of zij kunnen functioneren in een groep en hoe zij een gewaardeerd en gerespecteerd groepslid kunnen zijn.

De tweede basisbehoefte is invloed uit te kunnen oefenen in een groep. Deze komt op de voorgrond zodra in de eerste behoefte in enige mate is voorzien. De één is tevreden met een minimale invloed, de ander heeft juist behoefte aan een sterke inbreng in een groep. Er komt in een groep een verdeling van invloed tot stand. De groepsleden zijn er op uit deze in ongeschreven regels vast te leggen om zodoende de eigen positie te beschermen.

Persoonlijk contact
Het juiste hoeveelheid persoonlijk contact komt vooral naar voren wanneer de eerste twee behoeften redelijk gerealiseerd zijn. Ook hier zijn de behoeften verschillend. De één vindt persoonlijke communicatie nauwelijks nodig en heeft een voorkeur voor zakelijk omgaan met elkaar. Een ander ziet uit naar persoonlijke verhoudingen met andere groepsleden.

Aansluitend op de drie basisbehoeften speelt zich een proces af binnen de groep dat leidt tot evenwicht tussen alle individuele en gezamenlijke verlangens. Dit is het makkelijkst te herkennen bij de vorming van een nieuwe groep. Deze vorming verloopt in fasen.

Eerste fase
De eerste fase van dit proces omvat de verkenning van de groepsleden. Iedere leerling vraagt zich af hoe het in de groep zal gaan, wat men van hem verwacht en hoe hij aan de verwachtingen kan voldoen. Het doel van de groep wordt in kaart gebracht en in verband gebracht met de eigen verwachtingen. Het kind probeert een manier te vinden om bij de groep te horen en zich op zijn gemak te voelen.

Tweede fase
De tweede fase regelt ieders invloed in de groep. Naarmate de gang van zaken binnen de groep duidelijker wordt gaan de kinderen uitproberen tot hoever ze kunnen en mogen gaan. Er ontstaat een 'machtsstrijd', waarbij de kinderen proberen de door hen gewenste invloed uit te oefenen op de doelen van de groep en op de wijze waarop de leden met elkaar omgaan.

Afhankelijk van wie de machtsstrijd wint wordt de hiërarchie in de groep bepaald, waarbij posities worden ingenomen of toebedeeld. Eén of enkele groepsleden nemen de laagste plaats in binnen deze hiërarchie. De posities kunnen overigens per situatie verschillen. Zo kan er een ander patroon zijn bij de gymlessen dan bij de cognitieve vakken. Sommige leerlingen worden niet of in mindere mate geaccepteerd door de groep. Temidden van deze kinderen bevinden zich de potentiële zondebokken.

Derde fase
In de derde fase komen de onuitgesproken gedragsregels tot stand. In de vorige fase is duidelijk geworden wie in belangrijke mate bepaalt hoe de omgangsregels eruit zullen zien. Deze gedragsregels en normen hebben de functie een vast patroon van posities te consolideren en de grenzen aan te geven van wat de groep kan en mag. Degene die zich aan deze normen houdt is veilig.

In sommige groepen zijn de groepsnormen negatief. Dit heeft tot gevolg dat:

de groep geen verantwoordelijkheid neemt voor zichzelf en voor de individuele leden
alleen de sterksten worden gehoord
er concurrentie tussen de groepsleden is
besluiten worden doorgedrukt- problemen worden verdoezeld of met geweld 'opgelost'.

In een dergelijke groep is de kans groot dat een zondebok wordt aangewezen. Degene die op de onderste trede van de hiërarchische ladder staat zal dan worden gepest zonder dat de rest van de groep in staat is hier iets tegen te doen. Een leerling stelt de normen niet gauw ter discussie, want dat wordt gezien als een aanslag op het verworven evenwicht, hetgeen opnieuw tot veel onzekerheden leidt. De drie fasen zouden dan namelijk opnieuw moeten worden doorlopen.

De leerkracht
De vraag is welke invloed leerkrachten hebben op eventueel pestgedrag in de klas. Volgens Van der Meer (1988) kan autoritair gedrag van leerkrachten resulteren in het ontstaan van zondebokken in een klas. Autoritair gedrag doorkruist de invloedsstructuur van de groep en wakkert agressief gedrag aan. Het groepsevenwicht wordt verstoord, dit roept frustratie op en deze frustratie kan niet afgereageerd worden op een autoritaire volwassene en wordt dan afgereageerd op een ‘zwakke’ klasgenoot.

De leerkracht vervult een voorbeeldfunctie voor de leerlingen. Wanneer een leerkracht boos of pesterig reageert op een leerling die veel fouten maakt tijdens een gymles, kan dit gedrag door leerlingen overgenomen worden en uiteindelijk leiden tot het aanwijzen van een zondebok. Volgens Olweus (1992) zijn veel waardering en welgemeende aandacht van de leerkracht belangrijke middelen om het gedrag van de leerlingen te beïnvloeden.

Klungers (1999) van het anti-pestbureau Posicom heeft een reader over de aanpak van pesten geschreven. Volgens hem behoort de leerkracht de leider in de klas te zijn, die structuur, affectie en ruimte biedt. Wat belangrijk is, is hoe de leerkracht aankijkt tegen het fenomeen pesten, de pester en de gepeste. Omgekeerd is het ook belangrijk hoe de kinderen tegen de leerkracht aankijken. Kan de leerkracht orde houden? Stimuleert de leerkracht het zelfbeeld, zelfvertrouwen en meedenken bij de kinderen? Hoe bekwaam is de leerkracht in het geven van positieve feedback? Maakt de leerkracht onderscheid tussen gedrag en het wezen van het kind? Een klas is een systeem.

Watzlawick (1974) zegt het volgende over een systeem: ‘Elk deel van een systeem verhoudt zich zo tot de andere delen, dat een verandering in één deel een verandering in alle delen en in het totale systeem zal veroorzaken. Dat wil zeggen dat een systeem zich niet gedraagt als een eenvoudige samenvoeging van onafhankelijke elementen, maar als een samenhangend en ondeelbaar geheel.’

Uit het bovenstaande wordt dus samengevat duidelijk dat het gedrag van een leerkracht het gedrag van de leerlingen beïnvloedt, het hangt met elkaar samen. Wanneer een leerkracht zich niet bewust is van zijn invloed op de klas, kan dit leiden tot pestgedrag.

De ouders
Ouders zien hun kinderen niet of nauwelijks in de schoolse situatie. Het is voor hen dan ook moeilijk om te constateren of hun kind op school gepest wordt. Het is wel mogelijk om signalen van het kind op te vangen en daarmee naar de leerkracht te stappen.

De volgende signalen zijn primaire signalen die slachtoffers thuis kunnen uitzenden.

Ze komen uit school met gescheurde kleren, met beschadigde boeken.
Ze hebben blauwe plekken, verwondingen, sneeën, schrammen, die ze niet op een normale manier opgelopen kunnen hebben.

Secundaire signalen, thuis uitgezonden door slachtoffers van pestgedrag, zijn de volgende.

Ze brengen na school geen klasgenoten of andere leeftijdsgenoten mee naar huis.
Ze komen zelden bij klasgenoten thuis en spelen zelden met klasgenoten.
Ze hebben geen enkele goede vriend met wie ze hun vrije tijd doorbrengen, bijvoorbeeld spelen, winkelen, sporten en muziek, kletsen aan de telefoon.
Ze worden zelden of nooit uitgenodigd voor feestjes en zijn ook niet geïnteresseerd in het zelf geven van feestjes, omdat ze verwachten dat niemand wil komen.
Ze zijn bang of hebben weerzin om ‘s ochtends naar school te gaan: ze hebben een slechte eetlust en vooral ‘s ochtends vaak hoofd- en maagpijn.
Ze kiezen een ongebruikelijk traject om naar school en naar huis te gaan.
Ze slapen rusteloos, met nachtmerries, en huilen in hun slaap.
Ze verliezen de belangstelling voor hun schoolwerk en halen lagere cijfers dan voorheen.
Ze zien er bang, verdrietig of neerslachtig uit of vertonen onverwachte stemmingswisselingen met opvliegers en plotselinge driftbuien.
Ze vragen of stelen geld om de pestkoppen te gerieven.

Gezin
Wanneer kinderen deze signalen uitzenden is het aan de ouders om alert te zijn op meer signalen. Het gezin heeft grote invloed op het gebeuren op school, door gehanteerde normen en waarden die afwijken van normen en waarden op school, door rollen die kinderen binnen het gezin hebben en ook op school gaan hanteren.

In een groep is ieder kind, vooral in het beginstadium, bezig de eigen loyaliteit af te meten aan die van de groep. Passen de normen en waarden die je meeneemt vanuit het gezin bij de geldende normen en waarden van de klas?

Voorbeelden
Twee voorbeelden om de invloed van het gezin duidelijker te maken.

Het eerste voorbeeld betreft een klas die het leuk vindt om een leerkracht het leven zuur te maken. Het is een ongeschreven gedragsregel van de klas. Wie niet meedoet met het pesten van de leerkracht, is niet loyaal naar de klas toe, zo wordt gesteld. Een leerling kan er voor kiezen niet mee te doen aan de pesterijen, omdat hij zo niet is opgevoed. In zijn opvoeding is het een ongeschreven gedragsregel dat je iemand die gezag uitoefent niet mag tegenwerken.
De gezinsregel staat voor hem boven de regel door de klas gesteld. Deze gezinsregel leeft echter niet bij de klas. De klas kan zich er niets bij voorstellen en bedenkt zelf een reden waarom deze leerling niet meepest. Ze fantaseren vanuit hun eigen waarheid: hij wil een wit voetje halen bij de leerkracht, hij doet het om ons te pesten, hij durft niet. De leerling kan door de klas verworpen worden en bij de volgende gelegenheid uitgestoten worden als een zondebok. (Van der Meer, 1988.)
Het tweede voorbeeld is een kind dat thuis de rol van zondebok op zich gedrukt krijgt, doordat ouders vaak ruzie hebben en dit op het kind afreageren. Het kind heeft op school een angstige, teruggetrokken houding, wat negatieve aandacht oproept van de rest van de klas. Dit kan tot gevolg hebben dat het kind ook op school zondebok wordt.

Het gepeste kind

2011-11-16T11:37:00.003+01:00

Het gepeste kind is degene die de pesterijen ondergaat. De gepeste is het doel van de agressie. Dit kind is vaak sociaal niet aanvaard in de groep en staat relatief hulpeloos ten opzichte van de agressie door meestal passief te reageren.

Machteloos
Veel kinderen die worden gepest hebben moeite om zichzelf te verdedigen. Ze voelen zich machteloos tegenover de pestkoppen. Vaak zijn ze angstig en onzeker in een groep, ze durven niets te zeggen omdat ze bang zijn om uitgelachen te worden. Deze angst en onzekerheid worden versterkt door het pesten.
Gepeste kinderen voelen zich vaak eenzaam, hebben geen vrienden om op straat te spelen en geen vast clubje in de klas. Soms kunnen ze beter met volwassenen opschieten dan met leeftijdgenoten.
Jongens die worden gepest behoren meestal niet tot de sterksten van de groep.

Ze zijn vaak onhandig in spel en sport.Kinderen die gepest worden zenden signalen uit, zowel op school als thuis. Deze signalen zijn onder te verdelen in primaire en secundaire signalen. Met primaire signalen worden die signalen bedoeld die direct en duidelijk verbonden zijn met het pestprobleem. Secundaire signalen duiden ook vaak op zo’n situatie, maar minder rechtstreeks.

Primaire signalen
De volgende signalen zijn primaire signalen die slachtoffers op school kunnen vertonen.
Ze worden (herhaaldelijk) op een gemene manier gepest, uitgescholden, bespot, gekleineerd, belachelijk gemaakt, vernederd, bedreigd, gecommandeerd, overheerst of onderworpen. Klasgenoten steken de draak met hen en lachen hen op een spottende en onvriendelijke manier uit.

Ze worden lastiggevallen, weggeduwd, gestoten, gestompt, geslagen, geschopt en ze zijn niet in staat zichzelf adequaat te verdedigen. Ze zijn betrokken bij ‘twisten’ of ‘ruzies’ waarin ze zich totaal niet kunnen verdedigen en waaruit ze soms huilend proberen te ontsnappen. Hun boeken, geld of andere eigendommen worden beschadigd of slingeren rond. Ze hebben blauwe plekken, verwondingen, sneeën, schrammen of gescheurde kleding die ze niet op een normale manier opgelopen kunnen hebben.

Secundaire signalen
De volgende signalen zijn secundaire signalen, uitgezonden door slachtoffers op school.
Ze zijn (vaak) alleen en ze worden uitgesloten door de groep tijdens pauzes. Ze lijken geen enkele goede vriend in de klas te hebben. Ze worden als een van de laatsten gekozen bij het samenstellen van een team. Ze proberen in de pauze dicht bij de leerkracht of andere volwassenen te blijven. Ze vinden het erg moeilijk hardop te praten in de klas en geven een angstige en onzekere indruk. Ze zien er bang, ongelukkig, neerslachtig en huilerig uit. Ze tonen een plotselinge of geleidelijke verslechtering in schoolresultaten.

Kenmerken
Algemene kenmerken voor de zondebok/het slachtoffer:

De meeste slachtoffers zijn "sociaal onhandig": uit verlegenheid of faalangst reageren zij net verkeerd. Daardoor lijkt het wel eens of ze het zelf uitlokken.
De meeste slachtoffers hebben (of krijgen als gevolg van het pesten) een negatief zelfbeeld, angstig, onzeker van zichzelf, ongelukkig en bedroefd
Anders dan bij de pestkoppen het geval is, uiten zij dat niet met bravoure, maar juist door zich terug te trekken en af te sluiten. Daardoor worden ze nog kwetsbaarder!
Ook fysiek zwakke kinderen lopen het risico een zondebok te worden, met name jongens. Ze zijn lichamelijk overdreven voorzichtig, bang voor pijn of bang om zichzelf te bezeren, onhandig tijdens spel, sport en vechten. Ze hebben een slechte lichamelijke coördinatie, hetgeen met name voor jongens geldt.
Ze zijn behoedzaam, gevoelig, stil, teruggetrokken, misschien passief, onderdanig en verlegen en makkelijk aan het huilen te brengen. Ze kunnen onder leeftijdsgenoten moeilijk voor zichzelf opkomen, noch fysiek, noch verbaal, noch anderszins; ze zijn meestal niet agressief, lastig of uitdagend.
Ze kunnen vaak beter opschieten met volwassenen (ouders, leerkrachten) dan met leeftijdgenoten.

Gedicht

Pesten,
Ze doen het iedere dag.
Pesten,
Terwijl ze weten dat het niet mag
Huilen,
Want je bent weer gepest,
Huilen,
Want je bent anders dan de rest
Bang,
Hoe zou het vandaag weer gaan?
Bang,
Wordt het schelden, wordt het slaan?
Radeloosheid,
Houdt het dan nooit op?
Radeloosheid,
Ze gaan door, ook al roep ik STOP.
Verdriet,
Want stoppen doen ze niet.
Verdriet,
Geen leraar die het ziet.

Carry Slee

De pester

2011-11-16T11:14:00.001+01:00

De persoon (of groep) die negatieve handelingen verricht en/of agressief is, wordt de pester(s) genoemd. Pesters hebben snel in de gaten welke kinderen gemakkelijk aan het huilen te brengen zijn. De pesters zijn mondiger en lichamelijk sterker dan het slachtoffer. De pesters zien het slachtoffer eigenlijk als waardeloos.

Eenzaam
Soms pesten de pesters ook omdat ze zich eenzaam voelen. Een belangrijk kenmerk van de pestkoppen is hun agressie jegens leeftijdsgenoten en volwassenen. Deze kinderen zijn vaak impulsief, hebben een sterke behoefte om anderen te domineren en hebben vaak een relatief positief zelfbeeld of juist een heel negatief zelfbeeld. Beide vormen kunnen voorkomen. Veel pestkoppen hebben een gering vermogen zich in te leven in de rol van hun slachtoffers. Tenzij ze natuurlijk zelf slachtoffer zijn geweest. In dat geval weten ze wel hoe het voelt maar toch gaan ze door omdat ze nu de macht ervaren die ze toen juist niet hadden. Het gevoel van macht overstijgt dus het gevoel van empathie.

Pesters kunnen zich in een klas zelf onveilig voelen en zetten hun frustratie om in agressie tegen een klasgenoot. Sommige pesters zijn in het verleden zelf zondebok geweest en nemen als reactie daarop het heft in eigen handen. Een aantal leerlingen pest omdat ze denken dat het stoer staat, omdat het erbij zou horen, omdat ze slechts op pestende manier met anderen om kunnen gaan, of omdat ze denken dat het van hen wordt verwacht.

Eigenwaarde
Leerlingen leren hun eigenwaarde onder andere af te meten aan de mate waarin ze hun klasgenoten kunnen overtreffen. Ze kunnen anderen omlaag proberen te drukken omdat ze denken zo zelf beter naar voren te komen. Meestal pesten ze alleen als ze in een groep zijn, of voldoende (passieve) medestanders hebben.

Uit onderzoek is gebleken dat ouders vaak niet weten dat hun dochter of zoon een pester is. De plaats in het gezin kan ook een oorzaak zijn van pestgedrag. Een kind dat bijvoorbeeld thuis altijd moet opboksen tegen een oudere broer of zus, zal op school sneller gaan concurreren met anderen. Heel in het algemeen zou je kunnen zeggen dat de redenen waarom iemand gaat pesten voor een groot deel terug te voeren zijn op de manier waarop die persoon thuis behandeld is.

Relatie ouders
Als de relatie met de ouders al vroeg slecht was en zij maar weinig belangstelling voor het kind toonden, heeft dat kind een grote kans een treiteraar te worden. Als agressief gedrag van het kind niet aan banden gelegd wordt, is de kans dat het kind uitgroeit tot een pester nog groter.

Kinderen die pesten hebben vaak niet door dat ze een gepest kind pijn en verdriet doen. Soms is dat zo erg dat een gepest kind daar de rest van zijn leven last van blijft hebben. Pesters kunnen zelf ook vaak niet meer stoppen met pesten. Ze denken soms dat andere kinderen het ook leuk vinden en hen bewonderen maar ze hebben niet door dat dat niet zo is. Veel kinderen die pesten, weten vaak niet waar zij mee bezig.

Indien het pestgedrag voort komt uit eigen onzekerheid dan is het kenmerkend dat:

Een pestkop vaak eigen onmacht en zwakheid wil verbloemen.
Veel pestkoppen een negatief zelfbeeld hebben dat zij overschreeuwen met bravoure tegenover een leerling die zij als ‘zwakker’ beschouwen. Op die manier proberen pestkoppen voor zichzelf een hogere plaats in de groep (‘de pikorde’) te verwerven.
Het ook kan zijn dat ze andere kinderen pesten om te voorkomen dat ze zelf gepest worden.
Pesters vaak ongelukkig kinderen zijn: zij krijgen bijvoorbeeld thuis en/of op school te weinig aandacht of zij hebben leerproblemen op school.

Pestkoppen
Daarnaast is er een groep van passieve pestkoppen. Dit zijn de meelopers en handlangers die zelf gewoonlijk niet het initiatief nemen. De pester durft in zijn eentje niet te pesten. De kinderen die bij zo’n pester horen zijn zelf vaak ook bang dat ze gepest worden. Door het vriendje te zijn met de pester, hopen ze dat ze zelf niet worden gepest of dat er over hen geroddeld wordt.

De kenmerken van de passieve pestkoppen zijn vaak een combinatie van de kenmerken genoemd bij pestkoppen en slachtoffers. Zo kunnen onzekere en angstige leerlingen soms tot de groep passieve pestkoppen worden gerekend (Olweus 1992).

De meelopers zijn meestal zelf bang voor de pester en laten hem meestal vallen als hij (de pester gezichtsverlies leidt.

Verschil pesten en plagen

2011-11-16T10:56:00.001+01:00

Pesten is niet hetzelfde als plagen. Het verschil tussen plagen en pesten voel je meestal direct aan. Om plagen kun je lachen – van pesten moet je huilen. Pesten komt ook niet af en toe voor, zoals plagen. Pesten gebeurt vaak, soms dagelijks.

Iemand van zijn fiets aftrekken: dat kan plagen zijn. Maar ook pesten. Het is plagen als de kinderen aan elkaar gewaagd zijn: de ene keer doet de een iets onaardigs, een volgende keer is het de ander. Het is een spelletje, niet altijd leuk, maar nooit echt bedreigend. Door elkaar te plagen leren kinderen om met conflicten om te gaan. Het hoort bij het groot worden.

Bedreigend
Pesten is wel bedreigend. En het gebeurt niet zomaar een keer, maar iedere dag weer, soms een jaar of langer achter elkaar. Het kan even over zijn, maar dan begint het pesten weer. Bij pesten wordt een slachtoffer uitgezocht om de baas over te spelen op een heel bedreigende manier. De pestkop misbruikt zijn macht: het slachtoffer wordt geslagen, uitgescholden, vernederd, gekleineerd.

Naast deze openlijke vormen van pesten komen ook vormen van pesten voor die niet zichtbaar zijn. Bijvoorbeeld als een kind altijd wordt buitengesloten, nooit ergens aan mee mag doen, op geen enkel feestje wordt uitgenodigd.

Pesten
Het verschil tussen pesten en plagen op een rijtje:

pesten is gemeen, mag niet en het moet stoppen
de ene heeft veel meer macht dan de andere
steeds dezelfde persoon is de winnaar
het slachtoffer is niet in staat zich te verdedigen
het slachtoffer loopt schade op, in het gevoel of met spullen of verwondingen
de gepeste leerling gaat zich heel ongelukkig en eenzaam voelen
er worden vaak andere leerlingen en omstanders bij betrokken

Plagen
Plagen is vooral een spel en het gebeurt vaak tussen vrienden. Het spel gaat om te kijken of je creatief kan reageren en dat waardeer je.

het gebeurt tussen mensen die gelijk zijn aan elkaar wat betreft macht
er is geen winnaar of verliezer
de waardering voor elkaar blijft bestaan
de geplaagde kan zichzelf goed verdedigen
niemand loopt schade op

Wat is pesten?

2011-11-16T10:50:00.001+01:00

Onder pesten wordt verstaan: het langdurig uitoefenen van geestelijk en/of lichamelijk geweld door een persoon of een groep tegen een eenling die niet in staat is zich te verdedigen. Pesten is een vorm van agressie en kan vele vormen aannemen. Kinderen kunnen worden nageroepen, uitgescholden of belachelijk gemaakt worden.

Soms worden kinderen ook vernederd of wordt er geslagen, geschopt, geknepen of onder dwang vastgehouden. Maar pesten kan ook een passievere vorm aan nemen, waarbij het kind wordt buiten gesloten en genegeerd, of er worden vieze gebaren gemaakt en gezichten getrokken, iets wat net zo pijnlijk kan zijn als schelden of slaan.

Het verschijnsel pesten onder kinderen heeft ongetwijfeld altijd bestaan. Veelal wordt aangenomen dat het pesten niet alleen ernstigere vormen aanneemt, maar ook omvangrijker is dan tien of vijftien jaar geleden. Hoewel velen bekend zijn met het probleem is men pas in de jaren zeventig begonnen met het bestuderen van dit verschijnsel.

In een grootschalig onderzoek in Scandinavië door Olweus (1986) werd duidelijk dat pesten een kwaadaardige vorm van agressie is. Olweus rekent af met een aantal onjuiste opvattingen over pesten, bijvoorbeeld dat pesten gezond zou zijn voor de ontwikkeling van het kind. Dit is een bepaalde vorm van de algemene veronderstelling dat ontwikkeling kan worden gestimuleerd door een extreme uitdaging of belasting.

Bij pesten pakt dat echter helemaal verkeerd uit. Slachtoffers van pesten kunnen zonder gerichte maatregelen van opvoeders hun situatie nauwelijks veranderen.

Olweus vond bovendien dat pesterijen zowel voor het slachtoffer als voor de dader nadelige gevolgen kan hebben.

Kinderen die regelmatig het slachtoffer zijn van pesterijen vertonen meer depressieve symptomen en lopen als gevolg daarvan een verhoogd risico om andere problemen te krijgen, bijvoorbeeld slechtere schoolprestaties, een lagere zelfwaardering en lichamelijke klachten. Daders lopen later als adolescent en jongvolwassene, in vergelijking met leeftijdsgenoten, een verhoogde kans op betrokkenheid bij criminaliteit.

Pesten in het algemeen

2011-11-16T10:45:00.001+01:00

Op deze pagina kun je wat algemene info vinden over pesten. Hoe gaat het in zijn werk, wat zijn de gevolgen, wie kan er wat aan doen, etc. Belangrijk om dit eerst te lezen, voordat de andere informatie wordt bekeken:

Onderwerpen

Presentatie ADHD voor op school

2011-11-16T10:28:00.002+01:00

Als je op zoek bent naar een presentatie die je kunt gebruiken op school, dan kun je de volgende versie gebruiken:
ADHD presentatie

Inhoudelijk:
Presentatie over de inhoud van deze website. Informatie: adhd in de klas. Specifiek voor leerkrachten in het basisonderwijs. Bruikbaar voor cursussen, workshops, leerlingbesprekingen, teamvergaderingen.

Handelingsplan

2011-11-15T12:59:00.000+01:00

Als het gaat om problematiek samenhangend met ADHD-gedrag, dan is de eerste insteek, de leerkracht. Hoe staat het met de instructievaardigheden, de relatie tussen de leerkracht en de leerling en het klassenmanagement? Reflectie op deze vaardigheden biedt vaak al veel gelegenheid voor verbetering.

Heeft het kind echter al een forse didactische achterstand opgelopen , dan is alleen begeleiding van de betreffende leerkracht te weinig. Ook de specifieke begeleiding van het kind, in de vorm van een handelingsplan komt nu aan bod. Een handelingsplan geeft aan welke hulp een kind in de ogen van de leerkracht op dat moment nodig is en welke hulp prioriteit heeft.

In het geval van een leerling met ADHD kan het nodig zijn eerst een gedragsprobleem aan te pakken voordat er gewerkt kan worden aan problemen met de leerstof. Kinderen met ADHD kampen veelal met talrijke problemen. Naast de hoofdkenmerken van ADHD (hyperactiviteit, impulsiviteit en aandachts- en concentratiestoornissen) leiden de beperkingen, als gevolg hiervan, ook vaak tot allerlei secundaire leerproblemen. Het gaat dan vooral om gedragsproblemen, problemen in de sociale en emotionele ontwikkeling en allerlei specifieke problemen. Al vanaf de kleuterperiode op de basisschool vallen deze kinderen op qua werkhouding en gedrag.

Handelingsplan gericht op het opheffen van een gedragsprobleem

- Op didactisch niveau
Misschien zijn er nog geen leerproblemen. De leerling behaalt ondanks zijn gedrag of werkhouding nog steeds goede resultaten. Het is belangrijk dat dit ook zo blijft. De leerkracht moet dan waken voor vermenging van gedrags- of werkhoudingsproblemen met leerproblemen. Indien de leerling toch al didactische problemen heeft, dan zal bij dit handelingsplan alleen maar didactische hulp geven tot frustraties leiden. Tijdens hulp van de leerkracht presteert de leerling wel goed, maar zodra dit niet het geval is, maakt de leerling weer te veel fouten. Didactische hulp werkt alleen maar indien die hulp in relatie wordt gebracht met een pedagogische benadering. Indien er leerproblemen ontstaan zijn, kan echter ook niet alleen worden volstaan met een pedagogische benadering. Door de gedragsproblemen en werkhoudingsproblemen kunnen de leerproblemen immers ontstaan zijn. Die leerproblemen verergeren dan de andere problemen.

- Op pedagogisch niveau
Op basis van de analyse van de gedrags- of werkhoudingsproblemen is gebleken dat deze op te heffen zijn. De basis voor een handelingsplan is dat de leerkracht laat merken dat hij vertrouwen heeft in de leerling: hij toont aan het kind dat hij het kind accepteert zoals het is en dat hij alleen dat ene gedragsaspect wil veranderen. Indien er vertrouwen is, kan de leerkracht door middel van gesprekken met het kind dat gedragsaspect ter discussie stellen. Maak ook hier gebruik van de communicatievaardigheden van Gordon.
De leerkracht zal door middel van een ik-boodschap duidelijk moeten maken welke consequenties het gedrag van het kind heeft voor het lesgeven. Tevens zal de leerkracht door middel van actief luisteren de beweegredenen van het kind waarderen. Door zich volgens de methode van Gordon op te stellen zal de leerling respect voor de leerkracht ontwikkelen. Op basis van dit respect zal het kind zijn gedrag willen veranderen.
In andere gevallen zal de leerkracht het goede gedrag aan moeten leren. De leerkracht zal actie moeten ondernemen om het goede gedrag uit te lokken. Eén van de bekendste middelen hiervoor is invoeren van een beloningssysteem.

Beloningssysteem
Het gedragsaspect dat veranderd moet worden, maar ook het nieuwe positieve gedrag moeten zowel voor de leerling als de leerkracht duidelijk zijn. Het gedrag moet in observeerbare termen omschreven worden. Begrippen als rustig blijven zitten of doorwerken zijn te vaag. In plaats van doorwerken kan er bijvoorbeeld staan: 20 sommen af. In plaats van rustig blijven bijvoorbeeld: alleen iets zeggen als je de beurt krijgt.
Het goede gedrag kan natuurlijk niet ineens getoond worden. Er is een leerproces naar het goede gedrag nodig. De leerkracht moet het storende gedrag voorlopig, maar wel in een steeds mindere mate accepteren.

Voorbeeld:
Peter, een jongetje met ADHD uit groep 3, loopt zoals de leerkracht na observatie heeft vastgesteld tien keer per dag uit zijn bank. De leerkracht wil dat dit gedrag stopt. Hij kan natuurlijk niet tegen Peter zeggen: “Als je vandaag niet meer uit je bank loopt krijg je een beloning.” Deze stap is voor Peter veel te groot. Om het gedrag systematisch af te leren moet de leerkracht de eerste dagen of week tevreden zijn met acht keer uit de bank lopen en zo geleidelijk aan naar nul keer.

Bij de start van een beloningssysteem is er vaak sprake van het nieuwigheidseffect. De leerling is zo enthousiast over de nieuwe aanpak en de beloning dat hij de eerste dagen meteen het goede gedrag vertoont.

Voorbeeld:
Peter loopt de volgende dag nog maar een enkele keer uit zijn bank, terwijl de leerkracht al bij acht keer tevreden zou zijn. Echter zodra de nieuwigheid eraf is, lijkt het alsof Peter weer terugvalt in zijn oude gedrag. De leerkracht kan die terugval interpreteren als een mislukking van het handelingsplan. Het is mogelijk dat Peter het nieuwe gedrag wel aan het leren is, maar dan weer uitgaande van het oude niveau.

Het is de bedoeling dat de terugval tot staan wordt gebracht en dat daarna het beloningssysteem weer langzaam volgens plan naar nul keer gaat. Vaak stopt de leerkracht bij de terugval uit angst dat de leerling nog verder achteruit gaat. Essentieel voor een beloningssysteem is dan ook dat een leerkracht vertrouwen heeft in het plan en dus rekening houdt met zo’n terugval.
Bij het belonen van gewenst gedrag zit vaak ook het bestraffen van ongewenst gedrag, meestal in de vorm van negeren. Negeren is heel moeilijk. Ook hier moet de leerkracht er rekening mee houden dat het negatieve gedrag vaker voor zal komen. De leerling zal willen bepalen of de leerkracht het negeren echt meent.

- Naar ouders
De ouders krijgen te horen welk gedrag er moet veranderen en waarom. Meestal gaat dit proces in samenspraak met de ouders. Dan zijn er verschillende mogelijkheden. Er kan worden gewerkt met een thuisgebonden beloningssysteem. Bij een thuisgebonden beloningssysteem krijgt het kind van de leerkracht een waardering mee die aangeeft hoe het kind zich die dag op school heeft gedragen. De ouders kunnen het kind dan belonen voor het goede gedrag op school. Er kan ook gekozen worden voor alleen een beloningssysteem op school.

Zorgtraject

2011-11-15T12:58:00.000+01:00

De leerlingenzorg wordt formeel vastgelegd in de schoolgids. Hierin staat beschreven wat de school doet om de zorg zo goed mogelijk af te stemmen op de knelpunten die leerkrachten ervaren in hun onderwijspraktijk. Hieronder staat een voorbeeld beschreven.
Tijdens de basisschoolperiode wordt de voortgang in het ontwikkelingsproces van ieder kind in kaart gebracht met behulp van een leerlingvolgsysteem. De vorderingen van het kind worden van groep
1 t/m 8 op een speciale kaart geregistreerd en worden door middel van methode-onafhankelijke toetsen gevolg. De resultaten worden op die speciale kaart geschreven. Met behulp van deze kaart kan snel en duidelijk worden aangegeven hoe het met het kind gaat.

Er is een klassenmap waarin alle andere vorderingen in de vorm van bijvoorbeeld zelfgemaakte werkjes, rapportcijfers en toetsen door de leerkracht wordt bijgehouden.
In de dossierkast worden uitgebreide verslagen en rapportages van specifieke onderzoeken verzameld. Daarnaast hanteert de school een meer subjectief systeem, waarbij de leerkracht van elke leerling een kort beschrijvend verslag maakt van zijn indruk van die leerling. Dit verslag kan bijvoorbeeld als leidraad dienen tijdens een oudergesprek of leerlingbespreking in het schoolteam. Naast de feitelijke resultaten van de cognitieve ontwikkeling van een leerling, moet er in dit verslag ook aandacht gegeven worden aan de sociaal-emotionele, creatieve en motorische ontwikkeling van de leerling. Deze verslagen moeten ieder jaar opnieuw van elke leerling worden gemaakt.
Op deze wijze probeert de school goed inzicht te krijgen in (en te houden op) het zich knelpunten voordoen, dan is dit reden voor extra zorg.

De aanleiding voor extra zorg kan variëren:
• de leerkracht signaleert een probleem bij een leerling;
• de ouders signaleren een probleem bij hun kind;
• collega’s signaleren een probleem bij een leerling.

Het zorgtraject
Wat gebeurt er als er reden is tot bezorgdheid ten aanzien van de ontwikkeling van een kind?
Het uitgangspunt is dat vanaf het begin van het zorgtraject de ouders hiervan op de hoogte worden gehouden. In het zorgtraject worden verschillende stappen onderscheiden.

Stap 1
De leerkracht van het betreffende kind heeft de taak om tijdens de bouwoverleg aan collega’s duidelijk te maken wat de aard van de problematiek is. Hierbij geeft hij aan wat inmiddels is ondernomen en of er behoefte is aan extra hulp en advies. Deze stap wordt in een vroeg stadium genomen.

Stap 2
Wanneer het niet meer gaat om een incidenteel probleempje dat eenvoudig opgelost kan worden, neemt de leerkracht contact op met de intern begeleider.
De hulp van de intern begeleider kan bestaan uit:
• een gesprek met de leerkracht en het geven van tips;
• een gesprek met de leerkracht en de ouders;
• zorgen voor achtergrondinformatie voor de leerkracht;
• zorgen voor achtergrondinformatie voor de ouders;
• observeren van het kind en/of de leerkracht;
• coaching op de werkvloer, waarbij de leerkracht zelf eventueel specifieke aandachtspunten kan aangeven;
• afnemen van specifieke toetsen om meer inzicht te krijgen in de problematiek;
• hulp geven aan de leerkracht bij het opstellen van een handelingsplan.

Stap 3
Na overleg met de intern begeleider wordt besloten of het kind besproken moet worden tijdens de leerlingbespreking (overleg met collega’s van dezelfde bouw gericht op de zorgleerlingen) en of de leerling in aanmerking komt voor remedial teaching. De leerkracht beschrijft het gesignaleerde probleem kort op het leerlingbesprekingsformulier en overhandigt dit minimaal een week van te voren aan de collega’s. Tijdens de bespreking maakt de leerkracht zelf aantekeningen van hetgeen dat wordt besproken over de leerling. De intern begeleider ontvangt hiervan een kopie. Tijdens de leerlingbespreking kunnen een drietal afspraken worden gemaakt.

A De leerkracht gaat zelf aan de slag met de ondersteuning van collegiale adviezen. Indien nodig kan de intern begeleider hierbij ondersteunen.

B Gezamenlijk wordt besloten dat de leerling in aanmerking komt voor remedial teaching en de leerkracht maakt hiervoor een afspraak.

C Mochten er geen oplossingen worden gevonden of goede suggesties worden ingebracht tijdens de bespreking, met andere woorden weet men er binnen de school niet goed raad mee, dan neemt de intern begeleider contact op met een extern deskundige, zoals de schoolbegeleider of een ambulant begeleider van het regionaal expertisecentrum. Deze deskundige kan dan de leerling observeren, een gesprek voeren met de ouders, eventueel een onderzoek afnemen of coaching op de werkvloer bieden. De mogelijkheden (zowel in tijd als financieel) zijn echter beperkt, dus dit gebeurt alleen in noodsituaties.

Bij deze verschillende mogelijkheden staat voorop dat in eerste instantie mogelijke oplossingen worden gezocht in de dagelijkse klassenpraktijk, via ondersteuning en begeleiding in de groep. Dit kan worden uitgevoerd door een intern begeleider, de remedial teacher of een extern deskundige.

Stap 4
Drie keer per jaar zorgt de leerkracht van iedere groep voor een korte beschrijving van de stand van zaken met betrekking tot de zorgleerlingen. Hierbij wordt aangegeven hoe het momenteel met de leerling gaat, welke vooruitgang of wellicht tegenslagen geconstateerd zijn in de afgelopen periode en welke lopende afspraken er zijn. Deze beschrijvingen worden onderling tussen de collega’s van elke bouw uitgewisseld.

Wanneer alle voorgaande mogelijkheden uitgevoerd zijn en de school tot de conclusie komt dat er geen passende hulp aan de leerling kan worden geboden, dan zal de leerling worden aangemeld bij de Permanente Commissie Leerlingenzorg (PCL). Bij de PCL wordt gekeken of de leerling toelaatbaar is voor de speciale school voor basisonderwijs. Zij zullen dit aan de hand van een onderwijskundig rapport beoordelen. Het onderwijskundig rapport wordt door de intern begeleider en de leerkracht samen ingevuld. Aan de ouders zal worden gevraagd om een ouderformulier in te vullen. De intern begeleider zorgt ervoor dat alle papieren bij de PCL terechtkomen.

Zorg van school en thuis

2011-11-15T12:57:00.000+01:00

Gedrag van kinderen
Opgroeien en groot worden doe je niet alleen thuis of op school. Het gedrag van kinderen op school wordt beïnvloed door omstandigheden thuis, het gedrag thuis door zaken die op school spelen. De zorg voor een evenwichtige sociaal emotionele ontwikkeling is een gedeelde verantwoordelijkheid van de ouders en de school.

Kinderen met ADHD stellen zichzelf vaak ongewild voor problemen en worden daardoor belemmerd in hun sociaal emotionele ontwikkeling. Uitgangspunt bij het traject voor speciale zorg is dan ook dat ouders betrokken worden bij de uitvoering. Een gesprek met de ouders kan verhelderend werken.

De leerkracht weet nu hoe de ouders hun kind ervaren, of welke knelpunten zich voordoen in de thuissituatie en welke acties de ouders ondernomen hebben. Verder is het natuurlijk belangrijk dat de school op de hoogte is van eventueel medicijngebruik.

Het contact tussen de school en de ouders kan op verschillende manieren worden ingevuld.

Regelmatig overleg
Wederzijdse steun is erg belangrijk. Leraren en ouders zullen hun best moeten doen zich in te leven in wat de ander bezighoudt. Regelmatig contact over “wat er goed ging” en “wat er mis ging” voorkomt misverstanden en wederzijdse irritatie. Bovendien worstelen beiden vaak met hetzelfde probleem: zoeken naar een aanpak die werkt.

Spreek eenmaal per week af even contact te hebben, bijvoorbeeld bij het ophalen van het kind op school of telefonisch. Eén keer per maand kan een uitgebreider gesprek worden afgesproken. Dan wordt ingegaan op bijvoorbeeld de uitwerking en effecten van een handelingsplan of worden afspraken gemaakt over het huiswerk.

Heen en weer schriftje
Via een heen-en-weer schriftje kunnen ouders en leerkrachten elkaar op de hoogte houden van wat er thuis en in de klas is gebeurd. Hierdoor krijgen beide partijen een beter beeld van wat het kind allemaal meemaakt. Ook kunnen in het schrift praktische zaken opgeschreven worden, zoals huiswerk en meebrengen van spullen.

Thuisgebonden beloningssysteem
Voor de leerling is het belangrijk te ervaren dat de ouders en de leerkracht dezelfde dingen belangrijk vinden en dat zij samen de leerling willen helpen om zijn gedrag te verbeteren en dat zij daarbij geen geheimen voor elkaar hebben. Om dit duidelijk te maken kan onder andere gewerkt worden met een zogenaamd thuisgebonden beloningssysteem.

Bij een thuisgebonden beloningssysteem krijgt het kind van de leerkracht een waardering mee die aangeeft hoe het kind zich die dag op school heeft gedragen. De ouders kunnen het kind dan belonen voor het goede gedrag op school. Dit beloningssysteem kan deel uitmaken van een uitgebreider beloningssysteem dat op school of thuis gehanteerd wordt. Bijvoorbeeld een puntensysteem met ruilversterkers.

Elke goede waardering van school levert het kind een kaartje met één punt op. Deze kaartjes kunnen gespaard worden en samen met de kaartjes die het kind thuis voor ander gewenst gedrag verdiend heeft ingeruild worden voor een kleine beloning of een leuke activiteit. De leerkracht kan zijn waardering uiten in de vorm van een briefje of opmerking in het heen en weer schriftje. Nog beter (en interessanter) is het werken met een waarderingskaart.

Voorbeeld van een leerlingwaarderingskaart LINK

De inhoud van de waarderingskaart is afhankelijk van het gedrag waar op dat moment aan gewerkt wordt. De aandachtsgebieden blijven wel beperkt tot vier of vijf vormen van gedrag. Het is de bedoeling dat de kaart in het begin iedere dag mee naar huis gaat.

Naarmate het gedrag verbetert, kan dit geleidelijk aan afgebouwd worden. Het streven is dat het uiteindelijk niet meer nodig zal zijn. Een succesvol resultaat is afhankelijk van de nauwkeurigheid waarmee de leerkracht het gedrag van de leerling observeert en waardeert.

Ook de eerlijkheid en vooral de consequentheid waarmee de beloningen thuis gegeven worden speelt een grote rol bij het succes van dit beloningssysteem. Er zijn verschillende dagelijkse rapportagekaarten mogelijk. De leerkracht kan het gedrag over de totale schooldag beoordelen. De kans dat de leerling ongewenst gedrag laat zien is dan wel groter. Het gewenste gedrag kan ook per lesperiode worden beoordeeld of er kan een verdeling gemaakt worden in ochtend en middag.

Aanvullende rapportagekaarten LINK

Afspraken over huiswerk
Huiswerk kan nogal wat irritatie oproepen. Voor een kind met ADHD is de schooldag al heel vermoeiend. Om dan thuis nog eens huiswerk te moeten maken of werk af moeten maken dat op school niet op tijd klaar was, is een zware belasting. Maak samen met de ouders afspraken over het wel of niet maken en af hebben van huiswerk.

Ouders hebben meestal een goed idee of hun kind in staat is om huiswerk na schooltijd te maken. Tevens is het verstandig wanneer de leerkracht en ouders overleg hebben over de manier waarop de leerstof aangeleerd wordt. Het is belangrijk dezelfde instructiewijze te gebruiken.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan het hanteren van denkstappen. “Wat ga ik doen – hoe ga ik het doen – ik doe het – hoe deed ik het?” Strafwerk thuis maken moet voorkomen worden. Op de eerste plaats, omdat de tijdsafstand tussen het ongewenste gedrag en de straf veel te groot is. Het kind zal het verband tussen beide niet echt ervaren. De kans dat het kind een hekel gaat krijgen aan school wordt vergroot. Voor de ouders is het bovendien vaak een enorme opgave om het kind aan het “strafwerk te krijgen”.

Afspraken leerprestaties
Soms komen de leerprestaties van het kind op de tweede plaats. De ouders en de leerkracht zijn het er over eens dat het gedrag van het kind extra aandacht vereist en dus op de eerste plaats komt. Dat wil echter niet zeggen dat de leerprestaties niet belangrijk zijn en dat er geen aandacht aan geschonken moet worden.

De gedragsaspecten die verbeterd moeten worden zijn in feite ook al voorwaarden voor het leveren van leerprestaties. Het verbeteren van de taakwerkhouding, de omgang met andere kinderen, het “bij de les zijn” zijn ook al zware taken voor een kind met ADHD. Het is belangrijk dat ouders erachter staan dat de nadruk voor een bepaalde tijd ligt op het aanleren van bijvoorbeeld een taakwerkhouding of probleemoplossend gedrag. Ouders en leerkrachten moeten samen deze prioriteiten erkennen.

Elkaar motiveren en steunen
Het kan motiverend werken wanneer de leerkracht en de ouders elkaar motiveren en steunen. Dit kan door elkaar te wijzen op behaalde successen, ook al zijn ze nog zo klein. Het doet ouders goed te horen dat hun kind die dag zo goed met de taalles heeft mee gedaan. Andersom geldt dit natuurlijk ook. Het werkt motiverend voor de leerkracht wanneer hij van de ouders een stukje waardering krijgt voor zijn inzet bij de extra begeleiding van hun kind op school.

Samen nadenken over medicatie
Zowel de ouders als de leerkracht zullen betrokken worden bij de procedure die hoort bij het voorschrijven van de medicatie. Beide zullen observatielijsten moeten invullen voordat de medicatie wordt ingesteld en tijdens het instellen. In deze periode ervaringen uitwisselen is een pluspunt. Ook het tijdig innemen van de medicatie speelt op school een rol.

Informatiebijeenkomsten voor ouders
Vooral wanneer er op een school meerdere drukke kinderen zitten, waarvan het vermoeden leeft dat er sprake is van ADHD, dan doet de school er goed aan om een informatiebijeenkomst te organiseren voor ouders.

Het kan bijzonder ondersteunend en inspirerend werken een avond voor ouders te organiseren met betrekking tot dit onderwerp. Ouders kunnen onderling ervaringen uitwisselen en vragen stellen.

Door miscommunicatie, onbegrip en verkeerde verwachtingen kan de relatie tussen de leerkracht en de ouders verstoord raken. Wat kan een school dan ondernemen?

Contract
Wanneer de communicatie tussen ouders en de leerkracht verstoord is geraakt door bijvoorbeeld verkeerde verwachtingen, dan kan het opstellen van een contract dat door zowel de ouders als leerkracht wordt ondertekend, uitkomst bieden. Voorwaarde is wel, dat de ouders nog vertrouwen hebben in de leerkracht.

In dit contract wordt beschreven wat beide partijen concreet van elkaar verwachten: acties, afspraken voor overleg, evaluatiemomenten en scenario’s voor vervolg. Er kan bijvoorbeeld worden afgesproken dat de school nog drie maanden het kind kan begeleiden via een thuisgebonden beloningssysteem, remedial teaching en extra instructie, maar dat als er geen vooruitgang is geboekt, er een verzoek tot externe hulpverlening ingediend zal worden.

Bemiddeling
Als de onderlinge verhoudingen tussen de ouders en de leerkracht dusdanig verstoord zijn, dat zaken verkeerd geïnterpreteerd worden en een escalatie dreigt, kan een tussenpersoon ingeschakeld worden.

Voorwaarde is wel dat deze persoon door de ouders en de leerkracht vertrouwd wordt; liefst iemand die nog niet eerder te maken heeft gehad met de leerkracht, de ouders en het kind. Via gescheiden gesprekken kan deze bemiddelaar proberen het probleem dat speelt te ontrafelen en een voorstel voor verdere aanpak te doen.

Een nieuwe start
Het kan voorkomen dat de slechte relatie tussen school en de ouders zich toespitst op één specifieke leerkracht. Is het vertouwen in de school nog wel aanwezig, dan kan worden overwogen om het kind in een parallelgroep te plaatsen (indien aanwezig) of de start van het nieuwe schooljaar af te wachten voordat verdere acties worden ondernomen.

Een eventuele nieuwe start dient wel goed begeleid te worden: goede informatieoverdracht, gesprekken en afspraken met ouders maken. Een andere school Als het vertrouwen in de school dusdanig geschaad is dat de onderlinge relatie niet te herstellen is, dan is soms het verplaatsen van het kind naar een andere school de beste oplossing. Zowel het kind als de ouders kunnen met een schone lei starten.

Hulpmiddelen

2011-11-14T12:47:00.004+01:00

Basisregels

We werken volgens de gemaakte afspraken.

We vragen hulp als we ergens niet uitkomen.
We gaan met anderen op een prettige manier om.
We helpen anderen als dat mag en kan.
We zijn voorzichtig met de spullen van onszelf, anderen en van school en we zorgen ervoor dat gebruikte materialen worden opgeruimd.
We brengen een ander of onszelf niet in gevaar.
Wat we ook doen, we storen een ander niet.

Dagritmekaarten

Dagritmekaarten zijn kaarten met daarop onderwerpen die met behulp van een afbeelding duidelijk gemaakt worden. Deze onderwerpen kunnen verschillen van handelingen en activiteiten tot voorwerpen en gemoedstoestanden. De kaarten zorgen ervoor dat kinderen met ADHD duidelijk kunnen volgen hoe de dag of het dagdeel eruit ziet. Voor jongere kinderen voldoen dagritmekaarten goed.

Op het Internet zijn veel dagritmekaarten te vinden. Voor oudere kinderen is een agenda of een rooster op het bord een goed hulpmiddel. Laat als het kan ook zien hoe lang een activiteit duurt. Hiervoor kan goed gebruik gemaakt worden van de kleurenklok.

Kleurenklok

Een Kleurenklok is een klok waar je niet meer op kunt zien hoe laat het is en je kunt er ook geen klok op leren kijken. Voor kinderen wordt visueel gemaakt hoe lang een periode duurt. Een handig hulpmiddel, om kinderen zelfstandig te leren werken. De wijzerplaat van de Kleurenklok is ingedeeld in vaste tijdsblokken met een vaste kleur. Zo staat geel bijvoorbeeld voor 20 minuten en lichtblauw voor 10 minuten.

De klok heeft nog maar 1 wijzer. Per keer dat je een leerling zelfstandig wil laten werken, maak je een afspraak met het kind. Bijvoorbeeld: je mag nog 15 minuten achter de computer. Die ene wijzer op de klok zet je aan het begin van het blauwe vlak. De wijzer loopt gewoon door zoals op een normale klok. Tijdens het verstrijken van de tijd kan het kind zelf de kleur in de gaten houden. Hij ziet de wijzer vooruit gaan; zodra de volgende kleur is bereikt weet het kind dat zijn tijd voorbij is.

Pictogrammen

Plaatjes in de vorm van pictogrammen (of foto’s of lijntekeningen) ondersteunen en verduidelijken de communicatie. Een leerling met ADHD heeft hier veel baat bij. Zo weet hij hoe de schooldag eruit gaat zien en wanneer hij wat gaat doen. Hij kan de pictogrammen bijvoorbeeld zelf ophangen en één voor één weghalen als het voorbij is. Dit geeft hem structuur en voorkomt gedragsproblemen. Afhankelijk van het kind zal de leerkracht passende maatregelen nemen.

Zo heeft het ene kind met ADHD meer moeite met tijdsbeleving en het andere kind met structuur aanbrengen. Ook de leeftijd van het kind speelt een rol. Een kleuter met ADHD zal een foto van zichzelf op zijn stoeltje rustgevend vinden, omdat duidelijk is waar hij kan zitten in een ruimte die hij niet overziet.

Week- en dagprogramma

2011-11-14T12:46:00.002+01:00

Leerlingen met ADHD hebben behoefte aan structuur. Ze missen een innerlijke structuur en hebben problemen met tijdsbeleving. Zij kunnen hierdoor moeilijk anticiperen op wat komen gaat.
De volgende zaken zijn dan ook aan te bevelen:

biedt saaie en moeilijke taken in de ochtend aan, kinderen met ADHD kunnen zich ’s ochtends beter concentreren;
beperk het aantal leswisselingen;
houd u zo strak mogelijk aan het rooster;
hang het dagprogramma zichtbaar op (kinderen met ADHD hebben problemen op het gebied van tijdsbeleving);
bereid veranderingen goed voor;
herhaal de regels, schema’s en afspraken steeds opnieuw.

Juf Mirjam

Een nieuwe look-and-feel

Boek "Omgaan met ADHD op school"

Lessuggesties Digitaal Pesten

MSN-etiquette op zelf ontworpen muismat

DoelgroepGroep 8

Benodighedenper groep van 4 een groot vel papier bij elk vel een dikke stift

ToelichtingUitgangspunt voor deze les is dat er in de voorafgaande les(sen) al aandacht is besteed aan de voor- en nadelen van e-mail, Internet, chatten en MSN-en.

TipGebruik consequent het woord ‘afspraken’ of ‘etiquette’. Ze hebben de afspraken immers zelf gemaakt en dan zijn het geen regels. Informeer zo nu en dan of ze zich nog aan de door henzelf gemaakte afspraken houden.

Raad de onbekende op MSN Messenger

DoelgroepGroepen 6, 7 en 8

BenodigdhedenTwee computers met Internet-verbinding in verschillende klaslokalenMSN Messenger geïnstalleerd op beide computers. Vraag uw ICT-coördinator dit te doen.

ToelichtingMeer dan negentig procent van de kinderen maakt gebruik van MSN Messenger, een gratis programmaatje dat een chatbox op je computer zet, waar alleen mensen komen die jij toelaat.

De lesVertel de kinderen dat de les gaat over chatten met onbekenden. Vertel de kinderen dat u een leuke jongen hebt ontmoet op Internet. Hij zegt dat zijn naam Tim is en dat hij veertien jaar is. Tim woont in de buurt en is bereid om af te spreken.

Vervolg van de lesDe oefening is nog niet afgelopen. Via MSN worden gesprekken gevoerd met twee andere personen. De kinderen spreken af nadat ze raden: is deze persoon echt of niet echt?

Pesten of plagen?

Doelgroep Groepen 7 en 8

De les

Maak een veilig profiel op Internet

Doelgroep: Groepen 6, 7 en 8

Benodigdheden: Pen en papierEen computer met Internet-verbinding

Toelichting

De les

Waarden en normen op Internet

DoelgroepGroepen 5, 6, 7 en 8

BenodigdhedenStapeltjes post it-papiertjes: gele plakkertjesVier grote witte vellen papier

Toelichting

De les

Tips voor leerlingen bij digitaal pesten

Digitaal pesten. Wat nu?

Chattaal

Bescherming tegen digitaal pesten

Wat is digitaal pesten?

Digitaal pesten

Sociogram

Verschillende vormen van pesten

Gevolgen van het pesten

Rol van de leerkracht

Rol van de omstanders

Het gepeste kind

De pester

Verschil pesten en plagen

Wat is pesten?

Pesten in het algemeen

Presentatie ADHD voor op school

Handelingsplan

Zorgtraject

Zorg van school en thuis

Hulpmiddelen

Basisregels

Dagritmekaarten

Kleurenklok

Pictogrammen

Week- en dagprogramma

Doelgroep
Groep 8

Benodigheden
per groep van 4 een groot vel papier
bij elk vel een dikke stift

Toelichting
Uitgangspunt voor deze les is dat er in de voorafgaande les(sen) al aandacht is besteed aan de voor- en nadelen van e-mail, Internet, chatten en MSN-en.

Tip
Gebruik consequent het woord ‘afspraken’ of ‘etiquette’. Ze hebben de afspraken immers zelf gemaakt en dan zijn het geen regels. Informeer zo nu en dan of ze zich nog aan de door henzelf gemaakte afspraken houden.

Doelgroep
Groepen 6, 7 en 8

Benodigdheden
Twee computers met Internet-verbinding in verschillende klaslokalen
MSN Messenger geïnstalleerd op beide computers. Vraag uw ICT-coördinator dit te doen.

Toelichting
Meer dan negentig procent van de kinderen maakt gebruik van MSN Messenger, een gratis programmaatje dat een chatbox op je computer zet, waar alleen mensen komen die jij toelaat.

De les
Vertel de kinderen dat de les gaat over chatten met onbekenden. Vertel de kinderen dat u een leuke jongen hebt ontmoet op Internet. Hij zegt dat zijn naam Tim is en dat hij veertien jaar is. Tim woont in de buurt en is bereid om af te spreken.

Vervolg van de les
De oefening is nog niet afgelopen. Via MSN worden gesprekken gevoerd met twee andere personen. De kinderen spreken af nadat ze raden: is deze persoon echt of niet echt?

Doelgroep
Groepen 7 en 8

Doelgroep:
Groepen 6, 7 en 8

Benodigdheden:
Pen en papier
Een computer met Internet-verbinding

Doelgroep
Groepen 5, 6, 7 en 8

Benodigdheden
Stapeltjes post it-papiertjes: gele plakkertjes
Vier grote witte vellen papier